Хувь эзэмшигчид болон менежмент: Ногдол ашгийн бодлого

GoGo.mn

2018-08-16 09:00 GMT+8

Бид бүр 1934 оноос хойш хувь эзэмшигчид менежменттэйгээ идэвхтэй, ухаалаг ажиллах хэрэгтэйг хэлсээр ирсэн билээ. Сайн ажиллаж байгаа менежментэд өгөөмөр хандаж, үр дүн байх ёстойгоос муу гарсан тохиолдолд тодорхой, хангалттай тайлбар авч, сайжруулах ажлыг дэмжиж, илт үр бүтээлгүй менежментийг зайлуулах арга хэмжээ авч байхыг бид зөвлөдөг. Дараах үр дүн гарсан тохиолдолд хувь эзэмшигчид менежментийн чадамжийн асуудлыг авч хэлэлцэх нь зүйтэй.

  1. Хангалтгүй
  2. Ижил нөхцөл байдалтай компанитай харьцуулахад муу
  3. Урт хугацаанд захын үнэ хангалттай өндөр байгаагүй.

Сүүлийн 36 жилд хувь эзэмшигчдийн хүчин чармайлт ямар ч үр дүнд хүрсэнгүй. Ухаантай хүмүүс цагаа дэмий үрлээ, бууж өгье гэх байсан байх. Гэтэл бүх юм дуусах болоогүй байжээ. Гадаад орчны нөлөө буюу хүчээр худалдан авах (take-over) үзэгдэл бидэнд тус болсон байна.

VIII бүлэгт бид муу менежмент захын үнэлгээг бууруулдаг гэсэн билээ. Хямд үнэ нь үйл ажиллагаагаа төрөлжүүлэх хүсэлтэй компаниудын сонирхлыг татдаг. Тоолж баршгүй их худалдан авалтууд одоо байгаа менежменттэй тохиролцох замаар, эсвэл захаас хувьцаа цуглуулж, удирдлагыг алгасаж санал тавих замаар биелжээ. Үнийн санал ихэвчлэн компани боломжийн ур чадвартай менежменттэй компанийн түвшинд байдаг.

Муу менежментийг нийт хувьцаа эзэмшигчид биш, харин нэг хүн, эсвэл цөөн хүнээс бүрдсэн бүлэг өөрчилдөг нь хэдэн жишээг үл тооцвол бараг дүрэм болжээ. Сүүлийн үед ийм худалдан авалтууд олонтоо гарсан бөгөөд тэд үйл ажиллагааны үр дүн болон хувьцааны үнэ маш хангалтгүй бол тэр компани хүчээр зарагдах бай болж магадгүй гэдэг дохиог компанийн удирдлага болон ТУЗ-д өгч байна. Үүний үр дүнд ТУЗ компанидаа хангалттай сайн ажиллах удирдлагыг сонгох үндсэн ажилдаа өмнөхөөсөө илүү ач холбогдол өгдөг болсон болов уу. CEO/Ерөнхийлөгч солигдох үзэгдэл урьдынхаас илүү гардаг болжээ.

Хангалтгүй ашигтай бүх компани энэ дэвшлийн ач тусыг хүртэж чадсангүй. Дунд хугацаанд засан сайжруулах ажил хийдэггүй, урт хугацаанд хангалтгүй ажилласан компаниудын сэтгэл дундуур хувьцаа эзэмшигчид хямд үнээр хувьцаагаа зардаг нь идэвхтэй гаднын хөрөнгө оруулагчдад хяналтын багцыг авах боломж өгч байна. Нээлттэй хувьцаа эзэмшигчид менежмент болон менежментийн бодлогыг сайжруулах ажлуудыг дэмжсэнээр өөрсдөдөө туслах боломжтой гэдэг санааг энэ номд оруулбал хэт идеалист сонсогдох байх. Хувьцаа эзэмшигчдийн хурал дээр өөрсдийгөө мэдрүүлдэг самбаатай хүмүүс (энэ нь ямар ч үр ашиггүй ажил) менежментээс юу асуухаа биднээр заалгахгүй мэднэ. Бусад хүмүүст бол зөвлөөд ч нэмэргүй байх. Гэсэн хэдий ч энэ хэсгийг өндөрлөхдөө хувьцаа эзэмшигчид менежментийн тааруу нөхцөл байдлыг өөрчлөх зорилготой итгэмжлэгдсэн материалтай танилцахдаа нээлттэй, мөн анхааралтай байхыг хүсье.

ХУВЬЦАА ЭЗЭМШИГЧИД БА НОГДОЛ АШГИЙН БОДЛОГО

Өнгөрсөн үед ногдол ашгийн бодлого нь менежментийн багтай хувьцаа эзэмшигчид эсвэл “жижиг” хувьцаа эзэмшигчид маргах шалтгаан болдог байв. Ерөнхийдөө хувьцаа эзэмшигчид өндөр ногдол ашиг хүсдэг бол менежмент ашгийг бизнестээ үлдээж, “компанийг хүчтэй болгох”-ыг хүсдэг.

Өөрөөр хэлбэл, хувьцаа эзэмшигчдийг компани болон өөрсдийнхөө урт хугацааны ашгийн төлөө өнөөдрийн ашиг сонирхлоо золиослооч гэж хүсдэг. Сүүлийн үед хувьцаа эзэмшигчдийн ногдол ашгийн талаарх бодолд алгуур боловч том өөрчлөлт гарч байна. Одоо бага ногдол ашиг тараадаг болсон нь компанид мөнгө хэрэгтэйдээ биш харин хувьцаа эзэмшигчдэд шууд давуу тал үүсгэх үүднээс ирээдүйн өсөлтийг санхүүжүүлэх сангаа өсгөж байгаа явдал юм.

Олон жилийн өмнө ихэвчлэн сул дорой компаниуд ашгаасаа 60-70%-ийг тараахын оронд их, бага хэмжээгээр хуримтлуулдаг байсан бөгөөд энэ нь хувьцааны үнэд бараг ямагт сөргөөр нөлөөлдөг байжээ. Одоо үед хүчтэй, өсөж буй бизнес хүртэл хөрөнгө оруулагч болон спекуляторуудын дэмжлэгтэйгээр санаатайгаар ногдол ашгаа дардаг болсон байна.

Онолын хувьд ашгаараа бизнестээ эргүүлэн хөрөнгө оруулснаар улам өндөр ашиг хүртэх ёстой. Гэвч үүний эсрэг олон аргумент байдаг. Жишээ нь: ашиг хувьцаа эзэмшигчдийн өмч бөгөөд тэд оновчтой менежментийн хүрээнд ашгаас хүртэх эрхтэй; олон хөрөнгө оруулагчид ногдол ашгаар амь зуудаг; ногдол ашиг бол “жинхэнэ мөнгө”, харин хуримтлагдсан ашиг хувьцаа эзэмшигчдэд ирээдүйд бодит үнэ цэн, өгөөж өгөх эсэх нь тодорхойгүй. Эдгээр аргументууд тун хүчтэй тул хувьцааны зах үргэлж өндөр ногдол ашиг төлдөг компаниудыг бага, эсвэл огт төлдөггүй компаниудаас илүүд үзэж иржээ.

Сүүлийн 20 жилд “ашигтай дахин хөрөнгө оруулалт”-ын онол газар авч байна. өнгөрсөн өсөлтийн түүх сайн байх тусам хөрөнгө оруулагчид болон спекуляторууд бага ногдол ашиг авахад бэлэн байдаг. Ийм ч учраас өсөлттэй компаниуд бага ногдол ашиг төлөх эсвэл бүр төлөхгүй байх нь захын үнэд нь бараг нөлөөлдөггүй байна.

Texas Instruments Inc ийм хувьцааны гайхалтай жишээ юм. Энэ хувьцааны үнэ 1953-1960 оны хооронд 5 доллараас 256 доллар болж ашиг нь 43 центээс 3.91 доллар болсон боловч ямар ч ногдол ашиг төлөөгүй ажээ. (1962 онд ногдол ашиг өгч эхэлсэн боловч тэр жил компанийн нэгж хувьцааны ашиг 2.14 доллар хүртэл унасан тул хувьцааны үнэ 49 доллар луу гайхамшигтай уруудсан юм.)

Бас нэг ийм хувьцааны гайхалтай жишээ бол Superior Oil юм. 1948 онд компани нэгж хувьцааны 35.26 доллар ашиг олсон бөгөөд ногдол ашигт нэгж хувьцаанд 3 доллар төлж, хувьцаа нь 235 доллараар зарагдаж байв. 1953 онд ногдол ашиг буурч, 1 доллар болсон боловч хувьцааны үнэ 660 доллар хүрчээ. 1957 онд ногдол ашиг төлөөгүй боловч хувьцаа нь 2000 доллар хүрсэн байна! Энэ ер бусын хувьцаа 1962 онд нэгж хувьцааны 49.50 долларын ашиг олж, 7.50 доллар ногдол ашиг тараасны дараа нэгж хувьцааны үнэлгээ 795 доллар болжээ.

Өсөлттэй компанийн ногдол ашгийн бодлогыг харахад хөрөнгө оруулагчдын дур хүслийг таашгүй. Зөрчилдөөнтэй үзэл санаануудыг хамгийн том хоёр компани болох American Telephone & Telegraph болон IBM-ийн жишээнээс харъя. American Tel.&Tel. Компанийн хувьцаа 1961 онд ашгаасаа 25 дахин өндөр үнээр зарагдаж байсан бөгөөд өсөх ирээдүйтэйд тооцогдож байв. Гэвч компанийн ногдол ашгийн бодлого хөрөнгө оруулалт болон спекуляцийн хамгийн чухал фактор байсан бөгөөд ногдол ашиг ихсэх цуу яриа хүртэл үнэд нөлөөлж байв. Харин зах IBM-ийн ногдол ашигт бараг ач холбогдол өгдөггүй байсан юм. Энэ хувьцаа 1960 онд оргилдоо хүрч байхдаа ердөө 0.5%-ийн ногдол ашиг төлж байсан бол 1970 оны эцсээр 1.5% төлж байжээ.

Бага зэрэг гажуудуулсан үнэн хамгийн аюултай худал болдог.

− Ж. С. Лихтенберг

“Ухаалаг хөрөнгө оруулагч” номоос...

САНАЛ БОЛГОХ

 
 
УИХ-ын гишүүн Д.Хаянхярваагийн санаачилгаар нэр бүхий 27 гишүүн У.Хүрэлсүхийн Засгийн газрыг огцруулах шаардлагатай гэж үзэн, тогтоолын төсөл өргөн барилаа. Таны бодлоор Засгийн газрыг огцруулах нь зөв үү?
Нийт 607 санал өгсөн байна.

Дээшээ