ТОЙМ 2016 Соёл урлагийн салбарт болсон онцлох үйл явдлууд
А.Наранцацрал Сэтгүүлч

GoGo мэдээний агентлаг өнгөрч буй 2016 онд соёл урлагийн салбарт өрнөсөн, гол үйл явдлуудыг тоймлон хүргэж байна.

Улиран одож буй 2016 онд Монголын соёл урлагийн салбарт авьяаслаг, хөдөлмөрч уран бүтээлчид эх орныхоо нэрийг дэлхийд гаргасан бахархам, тэмдэглүүштэй олон үйл явдал болж өнгөрлөө.

Монголын сонгодог урлагийн онцлох хүн байж чадсан Гавьяат жүжигчин Г.Ариунбаатар Чингисийн одонгоор шагнуулсан бол Хүүхдийн зохиолч, Монгол улсын соёлын гавьяат зүтгэлтэн Ж.Дашдондогт Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж Төрийн Соёрхол хүртээлээ.

Түүнчлэн  "Дэлхийн мисс"-ийн тэмцээнд эх орноо төлөөлөн оролцсон  А.Баярцэцэг шилдэг 11 гоо бүсгүйн тоонд багтаж, олон улсад Монголынхоо нэрийг дуурсган түүхэн амжилт тогтоосонд монголчууд маш ихээр баярлаж, бахархаж байсан билээ.

Мөн Монголдоо хоёр дахь жилдээ зохион байгуулсан “Авьяаслаг Монголчууд” шоу нэвтрүүлгийн ялагчаар О.Энх-Эрдэнэ  тодорч, 100 сая төгрөгийн шагналын эзэн болсон билээ.

Төрийн дээд шагналтнууд

-Их эзэн Чингис хааны мэндэлсний 853 жилийн ой буюу Монгол бахархлын өдрийг тохиолдуулан Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Цахиагийн Элбэгдорж зарлиг гаргаж, П.И.Чайковскийн нэрэмжит олон улсын мэргэжлийн дуурийн дуулаачдын XV уралдааны I байр, Гран при шагналт, Монгол Улсын Гавьяат жүжигчин, Цагдаагийн "Сүлд" чуулга, Буриадын Дуурь Бүжгийн Эрдмийн театр, Маринский театрын гоцлол дуучин Ганбаатарын Ариунбаатарт Төрийн дээд шагнал, тэргүүн зэргийн "Чингис хаан" одонг хүртээсэн билээ.

-Хүүхдийн зохиолч, Монгол улсын соёлын гавьяат зүтгэлтэн Ж.Дашдондогт Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж Төрийн Соёрхол хүртээлээ. Тэрбээр 24 жил нүүдлийн номын сан аялуулж, 137 мянган км замыг туулж алс нутгийн хүүхдүүдийг номоор дамжуулан хүмүүжүүлэх үйлст том хувь нэмэр оруулсан нэгэн.

-Тулгар төр байгуулагдсаны 2225, Их Монгол Улсын 810, Үндэсний эрх чөлөөний хувьсгалын 105, Ардын хувьсгалын 95 жилийн ойн баяр наадмыг тохилдуулан Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зарлигаар Гавьяат жүжигчин цолыг

  • Монгол Кино Нэгтгэлийн ахмад ажилтан, дуу оруулагч Төрмөнхийн Карма
  • УДЭТ-ын жүжигчин Лхагваагийн Дэмидбаатар
  • Шилдэг өнгө продакшны жүжигчин Осорын Бат-Өлзий  нарт олголоо.

 

1. Монгол Улсын Гавьяат жүжигчин Т.Карма, Л.Дэмидбаатар, О.Бат-Өлзий нар | 2 фото
1
1

Түүхэн амжилтын эзэн А.Баярцэцэг

Гоо сайхан, энх тайвны элчийг тодруулах "Дэлхийн мисс" тэмцээнд Монгол Улсаа төлөөлөн оролцсон А.Баярцэцэг шилдэг 11 гоо бүсгүйн нэгээр шалгарч, өмнөх жилүүдэд оролцож байсан монгол миссүүдийн амжилтыг ахиулж, дараа дараачийн оролцогчдынхоо босгыг өндөрсгөсөн юм.

Түүхэн амжилтын эзэн болсон түүнийг "People's choice" буюу үзэгчдээс хамгийн олон санал авсан гоо бүсгүйгээр шалгарахад монгол түмэн тэр аяараа баярлаж, бахдаж байлаа.

Тэрбээр илбэ болон каллиграфийн үзүүлбэрээ үзүүлж, авьяас, хөдөлмөр, монгол түмнийхээ идэвх, сэтгэлээр "Авьяаслаг мисс" шалгаруулалтад тэргүүлж, “Дэлхий мисс”-ийн тайзнаа үзүүлсэн билээ.

А.Баярцэцэг авьяас чадвараараа манлайлан, хүмүүжил төлөвшил, зан чанар, өөрийгөө илэрхийлэх чадвараараа бусдын хайр хүндэтгэлийг хүлээж чадсан бөгөөд өөрийн зүгээс тэрбээр энэхүү тэмцээнд чадах бүхнээ маш сайн гүйцэтгэж чадсаны сацуу ард нь ажилласан баг хамт олон, түүнийг дэмжсэн монголчуудын санал томоохон амжилтад хүргэлээ.

Драмын урлагийн шилдгүүд ба Их зохиолчийн 110 жилийн ой

Театрын урлагийн шилдэг уран бүтээлчдийг шалгаруулдаг “Гэгээн муза” наадмын Шилдгийн шилдэг гранпри шагналыг УДЭТ-ын уран бүтээлчид 2015 онд нээлтээ хийсэн  "Ромео Жульетта" жүжгээрээ хүртсэн юм.

Драмын жүжгийн төрлийн Шилдэг найруулагчийн шагналыг Төрийн соёрхолт найруулагч Н.Наранбаатар хүртсэн бол шилдэг гол дүрийн эрэгтэй жүжигчний шагналыг Б.Шинэбаяр, шилдэг эмэгтэй гол дүрийн жүжигчнээр О.Дөлгөөн нар шалгарсан билээ.

Түүнчлэн энэ жилийн драмын урлагт онцлох бас нэгэн чухал үйл явдал бол яах аргагүй "Жаргаагүй нар" жүжиг билээ.

УДЭТ-ын хамт олон тус театрыг үүсгэн байгуулсны 85 жилийн ойн баяр,  их зохиолч Д.Нацагдоржийн мэндэлсний 110 жилийн ойг тохиолдуулан анх удаа амьдрал уран бүтээлээс нь сэдэвлэн энэхүү драмын жүжгийг тавьсан билээ.

Жүжгийн зохиолыг СГЗ, зохиолч Ш.Гүрбазар бичсэн бол найруулагчаар СТА, найруулагч Ч.Түвшин ажиллаж, гол дүр буюу их зохиолчийн дүрд УДЭТ-ын жүжигчин Б.Шинэбаяр, түүний гэргий Д.Пагмадуламд жүжигчин Н.Баярмаа тоглосон.

1920-1930-аад оны түүхэн цаг үед биднийг аваачсан энэхүү жүжигт Д.Нацагдоржийн бие сэтгэлээрээ эдэлсэн асар их зовлон, гомдол цөхрөл дунд алдаагүй итгэл найдвар, аугаа их зорилго, гуниг баярыг хоёр цагт багтаан харуулсан юм.

Ийнхүү их зохиолчийн мэндэлсний 110 жилийн ойд зориулан драмын урлагийнхан хэд хэдэн үйл ажиллагаа зохион байгуулсны нэг нь  Улсын Хүүхэлдэйн театрын уран бүтээлчдийн тавьсан "Монголын ардын суут" жүжиг байв. МУУГЗ, найруулагч Б.Баатар МУСГЗ, яруу найрагч Ц.Хулангийн зохиолоор  найруулан тайзнаа амилуулсан билээ.

1. Драмын жүжгийн төрөлд: Шилдэг найруулагч Н.Наранбаатар | 7 фото
1
1
1
1
1
1
1

Кино урлагийн шилдгүүд ба оны шинэ кинонууд

"Монголын Үндэсний Кино Урлагийн Академи"-аас жил бүр уламжлал болгон зохион байгуулдаг Монголын кино урлагийн шилдгийг тодруулах "Академи Авардс" наадмын шилдгийн шилдэг бүтээлээр "Содура" кино шалгарсан юм.

Тус киноны уран бүтээлчид Шилдэг нүүр хувиргалт, Шилдэг дүрсний эффект, Шилдэг эрэгтэй туслах дүр, Шилдэг эмэгтэй туслах дүр, Шилдэг зураач, Шилдэг дуу зэрэг номинациудад тэргүүлсэн билээ.

Наадмын Шилдэг найруулагчийн шагналыг найруулагч Ж.Сэнгэдорж "Lovers" киногоороо хүртсэн бол "Атганд үлдсэн эрдэнэ" кинонд тоглосон МУАЖ П.Цэрэндагва шилдэг гол дүрийн шагнал хүртсэн юм. Мөн шилдэг эмэгтэй гол дүрийн жүжигчнээр жүжигчин Д.Гэрэлмаа "Lovers" киногоороо шалгарсан билээ.

Түүнчлэн энэ жил шинээр академич Х.Дамдины нэрэмжит шагналыг бий болгосон бөгөөд тус шагналыг "Атганд үлдсэн эрдэнэ" киноны зохиолч найруулагч У.Уранчимэгт гардуулсан юм.

1. Академич Х.Дамдины нэрэмжит шагналт МУГЖ У.Уранчимэг | 5 фото
1
1
1
1
1

2016 онд 20 гаруй кино шинээр нээлтээ хийснээс дараах таван киног онцолж байна:

  • "Атганд үлдсэн эрдэнэ"
  • "Үргээлэг-2"
  • "Одод болохын хүслэн"
  • "Цагаан хадаг"
  • "Итгэл"

Шударга өрсөлдөөн хэрэглэгчийн төлөө газраас кино орлогын тухай статистик мэдээллийг 2015 оноос гаргахаа зогсоосон билээ.

Үзэгчийн тоо болон орлогын талаарх мэдээллийг хүргэх боломжгүй учраас кино рейтингийг kinosan.mn сайтаас гаргадаг кино тоолуурын мэдээлэлтэй уялдуулан гаргалаа. Кино тоолуурын статистик нь тухайн бүтээл хэчнээн удаа дэлгэцэнд гарсныг харуулдаг бөгөөд үзэгчдийн эрэлт өндөр байх тусам дэлгэцэнд гарах тоо түүнийгээ дагаад өсөж байдаг учраас тоолуураар хамгийн өндөр гарсан таван киног энд оруулсан билээ.

2016 оны гуравдугаар сард нээлтээ хийсэн "Хувьсал" продакшны бүтээл "Атганд үлдсэн эрдэнэ" киноны зохиолч, найруулагчаар МУГЖ У.Уранчимэг ажиллажээ. Гол дүрд нь жүжигчин СТА А.Ганчимэг, Б.Шинэбаяр болон МУАЖ П.Цэрэндагва нарын тоглосон энэхүү бүтээлийг Америкийн кино академийн Оскарын наадмын гадаад хэл дээрх кино номинацид нэр дэвшүүлээд байна. Тус кино "Академи авардс" наадмаас шилдэг дууны найруулагч болон шилдэг эрэгтэй гол дүрийн шагнал хүртсэн.

Гуравдугаар сард нээлтээ хийсэн бас нэгэн бүтээл бол "Үргээлэг" киноны хоёрдугаар анги "Үргээлэг-2" билээ. Жүжигчин Г.Эрдэнэбилэгийн найруулсан тус кинонд найруулагч өөрөө болон жүжигчин Б.Амарсайхан, Ж.Баясгалан нар гол дүрд нь тоглосон. Энэхүү бүтээл шилдэг зохиолч, шилдэг хөрөнгө оруулагч шагналуудыг "Академи авардс" наадмаас хүртсэн билээ.

Үзэгчдийн эрэлт өндөртэй байсан бас нэгэн бүтээл бол есдүгээр сард нээлтээ хийсэн "Одод болохын хүслэн" инээдмийн кино байв. Тус киногоор 1980, 1990 оныхны дурсамжийг сэргээсэн, хүн хүсэл мөрөөдөлдөө хүрэхийн тулд хэрхэн тэмцэж болдгийг хөнгөхөн, хөгжилтэй өнгө аясаар харуулжээ. "Аав" киноны зохиолч М.Энхдалайгийн зохиолоор найруулагч Б.Жаргалсайханы найруулсан тус кинонд "Мөрөөдлийн театр"-ын уран бүтээлчид тоглосон билээ.

"Рио 2016" олимпийн мөнгөн медаль гавьяат тамирчин Д.Сумъяагийн амьдралаас сэдэвлэн бүтээсэн "Цагаан хадаг" уран сайхны кино мөн есдүгээр сард нээлтээ хийлээ. Монголын кино урлагийн түүхэнд спортын сэдвээр хийгдсэн кино ховор бөгөөд  тамирчин хүний нөр их хөдөлмөр, энгийн үзэгчдийн төсөөлж үзээгүй хатуу бэрх даваа, тэдний хүсэл мөрөөдлийг тус уран бүтээлд харуулжээ.

Жүжигчин Б.Амарсайханы гол дүрд нь тоглосон "Итгэл" уран сайхны кино энэ оны аравдугаар сард нээлтээ хийлээ. Найруулагч Б.Гарамхандын бүтээл тус кинонд "Guys" хамтлагийн дуучин, жүжигчин М.Мягмар, Б.Тэмүүлэн нар тогложээ. Эдгэшгүй өвчин туссан залуу найзынхаа амьдралыг сүйрүүлж, хайртай бүсгүйдээ үнэнээ ойлгуулж чадалгүй, эцэг эх хайртай бүхнээсээ хагацан хорвоо орхиж чадах болов уу гэдгийг энэхүү бүтээлээс үзэх боломжтой.

Монгол дахь анхны олон улсын гоо бүсгүйн тэмцээн

Монгол Улсад анх удаа зохион байгуулсан олон улсын хэмжээний “Face of Beauty International 2016” гоо бүсгүйн тэмцээний ялагчийн титмийг ОХУ-ын гоо бүсгүй зүүж, эх орноо төлөөлөн оролцсон манай улсын гоо бүсгүй Э.Урангоо дөрөвдүгээр байр эзэлсэн билээ.

Энэ оны есдүгээр сараас аравдугаар сар дунд хүртэл хоёр долоо хоногийн турш үргэлжилсэн 60 орны гоо бүсгүй оролцсон энэхүү тэмцээний дэд байрын миссийн титмийг Замби улсын мисс зүүсэн бол гуравдугаар байранд Филиппиний мисс, мөн тавдугаар байрын титмийг Португаль улсын гоо бүсгүй зүүсэн билээ.

Тус тэмцээнийг Монгол Улсад зохион байгуулах төслийн удирдагч,  "Монгол гоо сайхан" холбооны тэргүүн Ж.Анхбаяр зохион байгуулсан бөгөөд тэмцээний онцлох үйл явдлаар амьд барби буюу Украины 2007 оны мисс, дуучин, жүжигчин, загвар өмсөгч Валерия Лукьянова урилгаар хүрэлцэн ирж, шүүгчээр ажилласан явдал байв.

"Звери" хамтлаг Монголд тоглолтоо хийлээ

Урлагт 30 шахам жил дуулж, уран бүтээлээ туурвисан "Харанга" хамтлагийнхан 2016 оны долоодугаар сарын 31-нд "Алдрын од" хүртлээ. Монголын рок поп хөгжмийн ертөнцөд оруулсан хувь нэмрийг нь үнэлж жил бүрийн энэ өдөр "Алдрын од" гардуулж, 100 сая төгрөгөөр шагнадаг бөгөөд тав талбайд тухайн уран бүтээлчдэд зориулсан хүндэтгэлийн тоглолт болдог билээ.

Мөн л урлагт хөл тавьснаас хойш 30 жилийг ардаа үдсэн МУГЖ, Зууны манлай дуучин Б.Сарантуяа энэ ойд зориулан тоглолтоо хийсэн. Хагас жарныг эзэгнэж явсан ихэмсэг бардам поп хатагтайн тоглолт 30 жилийн дурсамжийг сэргээж, дуу алдуулан шуугиулж явсан мөчүүдийг нэгэн үдэш мэдрүүллээ.

Рок попын шилдэг хамтлаг дуучид, Зууны манлайгийн хайртай дотны хүмүүс оролцсон энэхүү тоглолт 30 жилд ганцхан удаа тохиох үдэш болсноороо онцлогтой байлаа.

Энэ зуны бас нэгэн онцлох үйл явдал бол ОХУ-ын алдарт "Звери" хамтлаг Монголд тоглолт хийсэн явдал байлаа. Тэднийг үзэхээр ирсэн хүмүүс Цэнгэлдэх хүрээлэнгийн талбайг дүүргээд зогсохгүй, чөлөөтэй бүжиглэх зайгүй болтлоо чихцэлдсэн ч дороо дэвхцэж, хоолойгоо сонсохгүй болтлоо дуулцгаасан билээ. "Звери"-г монгол залуус дэндүү сайн мэддэг гэдгээ хүчтэй эмоци, "Рома!" "Звери!" гэж хоолой нийлүүлэн орилох дуугаараа харуулсан билээ.

1. "Звери" хамтлаг | 4 фото
1
1
1
1