ТОЙМ 2017: Эрүүл мэндийн салбарт өрнөсөн онцлох үйл явдлууд

Жил бүрийн өвөл эцэг эхчүүдийн толгойны өвчин болдог ханиад, томуу түүнээс үүдсэн асуудлууд эдгээр өдрүүдэд хөвөрч байна. Томуу, томуу төст өвчнөөр өвчлөгсдийн тоо өнгөрч буй долоо хоногоос эрс нэмэгдэн, эмнэлгүүдийн ачаалал 80 орчим хувиар хэтэрсэн талаар салбар яамнаас мэдээлээд байгаа юм.

Жил бүрийн өвөл эцэг эхчүүдийн толгойны өвчин болдог ханиад, томуу түүнээс үүдсэн асуудлууд эдгээр өдрүүдэд хөвөрч байна. Томуу, томуу төст өвчнөөр өвчлөгсдийн тоо өнгөрч буй долоо хоногоос эрс нэмэгдэн, эмнэлгүүдийн ачаалал 80 орчим хувиар хэтэрсэн талаар салбар яамнаас мэдээлээд байгаа юм.

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга өнгөрсөн амралтын өдрүүдэд нөхцөл байдалд “гэнэтийн шалгалт” хийж төрийн тусгай албан хаагчдын эмнэлгүүдийг томуугийн дэгдэлтийн үеэр хүүхдүүдэд зориулах боломжтой гэдгийг хэлээд буй юм.

Ямартай ч сүүлийн хэдэн жил, өвөл бүр яригддаг асуудал өнөөдрийг хүртэл шийдэгдсэнгүй. Шалан дээр хүүхэд хэвтүүлэхгүй гэж ам гарсандаа хүрч, дэлгэдэг ортой болсон ч 4 ор байх өрөөнд арвуулаа шихэлдсээр л байна. Энэ жилийн эхээр ч  ийм байдал үүсч, эцэг, эхчүүдэд цалинтай чөлөө олгон, 0-5 насны хүүхдүүдэд үнэ төлбөргүй олгож байсныг та санаж байгаа болов уу.

Цаг үеийн асуудлыг орхиод өнгөрч буй 2017 онд Эрүүл мэндийн салбарт ямар үйл явдлууд өрнөснийг тоймлоё.  

ЭЛЭГ БҮТЭН БАЙХ ЭХЛЭЛ

Эрүүл мэндийн салбарт энэ жил онцлохгүй өнгөрч болохгүй нэг шийдвэр бол яах аргагүй “Элэг бүтэн Монгол” хөтөлбөрийг баталж, 2020 он хүртэл бүх насны иргэдийг үе шаттайгаар оношилгоо, эмчилгээнд хамруулахаар болсон явдал байв.

Энэ жил үүний эхлэл болгон 40-65 насны иргэдэд хепатитийн В, С вирүсийн илрүүлэг, оношилгоог хийж, эмчилгээний зардлыг эрүүл мэндийн даатгалын сангаас хариуцахаар болсон. Сүр дуулиантай зарлан, иргэдэд хүлээлт үүсгэсэн, өрхийн эрүүл мэндийн төв хураамж, авна авахгүй гэж толгой эргүүлсэн эрт илрүүлэг товлосон хугацаанаас сар гаруйгаар хойшилсны эцэст хэрэгжиж эхэлсэн. Ингээд энэ сарын 11-ний байдлаар 21 аймаг, нийслэлээс ирүүлсэн хепатитийн вирүсийн эрт илрүүлгийн мэдээгээр нийт 348573 хүн хамрагдсан байна. Энэ нь хамрагдвал зохих хүн амын 46.5 хувийг эзэлж байгаа юм. 

Зөвхөн шинжилгээнд хамруулаад зогсохгүй хэрэв тухайн хүнд С вирүс илрэх юм бол С вирүсийг устгах эмийг хайрцаг тутамд 210 мянган төгрөгийн хөнгөлөлтийг Эрүүл мэндийн даатгалын сангаас олгодог болсон нь тун зөв ажил байв.

Цаашид буюу 2018 онд 15-39 насныханд энэхүү илрүүлэг шинжилгээг хийж, 4 зорилт, 31 үйл ажиллагааны 75 ажил бүхий “Элэг бүтэн Монгол” хөтөлбөрийг хэрэгжүүлснээр хепатитын вирүсийн халдварын тархалтыг хязгаарлан, С вирүсийн халдварын шинэ тохиолдлыг таслан зогсоож, элэгний архаг үрэвсэл, хатуурал, хорт хавдрын шалтгаантай нас баралтыг эрс бууруулна гэж үзэж байгаа юм. Хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэхэд 226 тэрбум төгрөг шаардлагатай бөгөөд ирэх онд үргэлжлэх эсэхийг харах л үлдэж байна. 

ЭЛЭГ ШИЛЖҮҮЛЭН СУУЛГАХ САНХҮҮЖИЛТИЙГ ТӨР ХАРИУЦНА

Элэг бүтэн Монгол хөтөлбөрийн хүрээнд элэгний хорт хавдар илэрсэн хүмүүсийг Хавдар судлалын үндэсний төв хорт хавдрын эмчилгээг удирдамжийн дагуу хийхээр тусгасан. Мөн

элэгний хавдрын эхний шат, элэгний хатууралтай, зайлшгүй элэг шилжүүлэн суулгах шаардлагатай иргэдийн элэг шилжүүлэн суулгах санхүүжилтийг төр хариуцах юм.

Энэ ажлын хүрээнд энэ жил Хавдар судлалын үндэсний төвд элэг шилжүүлэн суулгахад шаардлагатай 14 тоног төхөөрөмж авахад шаардах нэг тэрбум төгрөгийн асуудлыг шийдвэрлэсэн. Ингэснээр оны эхэнд 20 хүнд элэг шилжүүлэн суулгах мэс заслыг үнэ төлбөргүй хийнэ гэдгээ зарласан. Хэдийгээр үнэ төлбөргүй хийх ч эрхтэн шилжүүлэн суулгахад донорын асуудал чухал. Тиймд энэ талаар хуулийн төсөл өргөн бариад байгаа юм.  

УЛСЫН ЭМНЭЛГҮҮД 20.00 ЦАГ ХҮРТЭЛ АЖИЛЛАДАГ БОЛОВ

Хоёрдугаар сарын 1-нээс эхлэн анх удаа улсын нэр бүхий таван эмнэлгийн ажиллах цагийг хоёр ээлжинд оруулан 20.00 цаг хүртэл ажилладаг болгосон нь эрүүл мэндийн салбарт онцлох үйл явдал байлаа.

Улсын нэгдүгээр төв эмнэлэг, Улсын гуравдугаар төв эмнэлэг, Эх хүүхдийн эрүүл мэндийн үндэсний төв, Гэмтэл согог судлалын үндэсний төв, Хавдар судлалын үндэсний  төвийн амбулаторийн тасаг болон зарим оношилгооны нэгжүүд ажлын өдрүүдэд уртасгасан цагаар, бямба гарагт 9-15 цаг хүртэл ажилладаг болсон.

Ингэснээр эмнэлгийн тусламж үйлчилгээний ачааллыг бууруулах, хүлээгдлийг багасгах боломжийг бүрдүүлсэн юм. Иргэдийн хувьд ч тун зөв шийдвэр болсныг энэ талаарх сурвалжлагын үеэр хэлж байсан юм.  

МОНГОЛЫН АНХНЫ НИСДЭГ ТЭРЭГНИЙ ЗОГСООЛТОЙ ЭМНЭЛЭГ ГССҮТ

Яаралтай түргэн тусламжийн үйлчилгээг цаг алдалгүй найдвартай үзүүлэхэд чухал ач холбогдолтой нисдэг тэрэгний үйлчилгээ аль ч улсын төв эмнэлэг төдийгүй хувийн эмнэлгүүдэд байдаг. Энэ жишгийг дагаж улсдаа ганц Гэмтэл согог судлалын үндэсний төв нисдэг тэрэгний зогсоолтой болж, улмаар туршилтын нислэгээ хийсэн.

Жилдээ 80 мянга гаруй хүнд осол гэмтлийн яаралтай тусламж үзүүлж, 14000 үйлчлүүлэгчийг хэвтүүлэн эмчилж, 9000 гаруй хүнд төрөл бүрийн мэс засал эмчилгээ хийдэг ба амбулаториор 20 мянга гаруй хүнд осол гэмтлийн болон урьдчилан сэргийлэх үзлэг оношилгоо, эмчилгээг хийдэг тус эмнэлгийн хувьд нисдэг тэрэгтэй болж, түүгээр үйлчилгээ үзүүлэх нь тун чухал.

Өнгөрсөн наадмын үеэр гэхэд л мориноос унаж хүнд бэртсэн хүүхдийг тээвэрлэж ирэхийн тулд салбарын сайдыг хүртэл гуйж байсан удаатай. Тиймээс ГССҮТ нисдэг тэрэгний зогсоолтой болж, нисдэг тэргээр өвчтөн тээвэрлэх зайлшгүй шаардлага бий.

Нисдэг тэргээр өвчтөн тээвэрлэснээр 100 орчим км-ын зайтай орших орон нутагт гэмтсэн, осолд орсон хүнийг машинаар тээвэрлэхэд  2-3 цаг зарцуулдаг бол нисдэг тэргээр 20 минутын дотор эмч нарын баг эмнэлгээс очоод тусламж үзүүлж, эмнэлэгт авчрах боломжтой болж байна.

Гэвч зогсоолоо зургадугаар сард шийдсэн ч нисдэг тэрэггүйн улмаас өнөөдрийг хүртэл үйл ажиллагаа нь жигдрээгүй л байна. Франц улсаас нисдэг тэргээр туслахыг гуйгаад байгаа бөгөөд өнгөрсөн сард ирсэн төлөөлөгчид энэ талаар судалж байгаагаа хэлсэн. Ямартай ч нисдэг тэрэгний зогсоол бэлэн болсон, тогтмол үйл ажиллагаатай болохыг цаг хугацаа харуулна.  

ЭРҮҮЛ МЭНДИЙГ ДЭМЖИХ САНГ ДАХИН СЭРГЭЭВ

Энэ онд эрүүл мэндийн  мэдээлэл, сургалт, сурталчилгаа, ухуулга нөлөөлөл, тандалт судалгааны ажлыг зохион байгуулах арга хэмжээг санхүүжүүлэх Эрүүл мэндийг дэмжих санг дахин сэргээлээ.

Аливаа улс орны эрүүл мэндийн салбарын төсөвт хөрөнгийн 70 орчим хувь нь урьдчилан сэргийлэх ажилд зарцуулагдаж байж, өвчлөл, эндэгдлийг бууруулдаг гэдэг. Энэ нь юу гэсэн үг вэ гэхээр өвдсөн хойно нь бус түүнээс урьдчилан сэргийлэхэд анхаарах хэрэгтэйг сануулж буй юм. Үүнтэй агаар нэг энэхүү санг дахин сэргээснээр эрүүл аюулгүй амьдралын орчин бүрдүүлэх, сэтгэцийн эрүүл мэндийг хамгаалах, халдварт болон халдварт бус өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх, орчны эрүүл мэндийг хамгаалах, осол, гэмтлээс урьдчилан сэргийлэх, архи, тамхи, мансууруулах бодисын хорт нөлөөллөөс сэргийлэх эмийн зохистой хэрэглээ зэрэг үйл ажиллагаанд түлхүү анхаарч ажиллах аж.

Санг улсын төсвийн хөрөнгө, гадаад улс, олон улсын байгууллага болон хандив тусламж, архи, согтууруулах ундааны онцгой албан татварын 1, тамхины 2 хувийн хөрөнгөөс санхүүжүүлэхээр заажээ.  

СУМДАД АЖИЛЛАСАН ЭМЧ НАРЫГ ЦЭРГИЙН АЛБА ХААСАНД ТООЦОХООР БОЛЛОО

УИХ-ын гишүүн, Батлан хамгаалахын сайд асан Б.Бат-Эрдэнэ, Эрүүл мэндийн сайд асан А.Цогцэцэг нар хамтран ажиллах санамж бичиг байгуулан нэгэн хэрэгтэй шийдвэрийг гаргасан юм.

Тэр нь орон нутагт ажиллах эмч нарыг дэмжих зорилгоор алслагдсан сум, сум дундын болон багийн эмнэлэгт гурван жил ажилласан эмч нарыг цэргийн дүйцүүлэх алба хаасанд тооцохоор болсон явдал юм.

ГЕМОДИАЛИЗИЙН ЭМЧИЛГЭЭ ТӨЛБӨРГҮЙ БАС ХҮЛЭЭГДЭЛГҮЙ

Бөөр орлуулах эмчилгээний нэг төрөл болох удаан хугацааны эмчилгээ шаарддаг гемодиализ эмчилгээний хүлээгдэл чирэгдлийг багасгах, иргэдийн санхүүгийн хүндрэлийг хуваалцах зорилгоор Засгийн газраас 2.3 тэрбум төгрөгийн санхүүжилтийг шийдвэрлэсэн.

Ингэснээр гемодиализын эмчилгээг долоон хувийн эмнэлэгт хийх гэрээ байгуулж, тусламж үйлчилгээний зардлыг эрүүл мэндийн даатгалын сангаас санхүүжүүлэх боломж бүрдсэн юм.

Одоогоор 16 аймаг, Улаанбаатар хотын хэмжээнд 35 эрүүл мэндийн байгууллагад гемодиализын 161 аппаратаар нийт 571 иргэнд бөөр орлуулах эмчилгээ, үйлчилгээг үзүүлж байна.

НАЙМАН ЖИЛИЙН ДАРАА ТҮЛЭНХИЙН ТӨВИЙНХӨӨ БАРИЛГЫН САНХҮҮЖИЛТИЙГ ТУСЛАМЖААР ШИЙДЭВ...

2009 оноос хойш өөрийн гэсэн байргүй, Гэмтэл согог судлалын үндэсний төвийн нэг тасаг хүртлээ “жижгэрсэн” Түлэнхийн төвийн барилгын асуудалд ашгүй нэг юм гэгээ тусав. ГССҮТ-ийн харьяа Түлэнхийн төвийн барилгын санхүүжилтэд Кувейтийн Засгийн газраас 8 сая ам.долларын буцалтгүй тусламжийг олгохоор болж, зогсонг байсан ажил урагшиллаа.

Энэхүү найман сая ам.долларын буцалтгүй тусламжийн 6,8 сая ам.долларыг барилгадаа, 1,2 сая ам.долларыг тоног төхөөрөмжид зарцуулахаар гэрээ хийсэн талаар экс сайд А.Цогцэцэг мэдээлж байв. Хэдийгээр найман жилийн дараа орох оронтой болж магадгүй сайхан мэдээ дуулдсан хэдий ч бүхэл бүтэн улс байж, улсдаа ганц Түлэнхийн төвөө барьчихаж чадахгүй, өөр улсаас тусламж гуйгаад сууж байдаг...

ЭМЧ НАР: ЗЭЭЛЭЭ ТӨЛӨӨД ТАЛХНЫ МӨНГӨТЭЙ ХАРЬМААР БАЙНА

Энэ жил цалингаа нэмүүлэх гэсэн тэмцэл боловсрол, эрүүл мэнд, соёл урлагийн салбарт өрнөв. Эмч нар зээлээ төлөөд талхны мөнгөтэй үлдмээр байгаагаа учирлаж, 2018 онд цалинг нь 50-иас доошгүй хувиар нэмэх шаардлага тавьсан юм.

20 мянга гаруй эмч, эмнэлгийн ажилчид гарын үсэг цуглуулж, ажил хаялт хүртэл зохион байгуулах талаараа мэдээлж, жагссан ч хүссэн үр дүндээ хүрч чадаагүй. Нэг удаагийн 300 мянган төгрөгийн олговор авч, сүрьеэгийн эмч нарын цалингийнхаа 30 хувьтай тэнцэх нэмэгдлийг сар бүр авч байхаар болсноор тэмцэл дууссан юм.

Гэхдээ бас нэг асуудал гарсан нь дээр дурдсан 300 мянган төгрөгийн нэмэгдлийг өрхийн эрүүл мэндийн төвийн эмч нар авахгүй байв. Учир нь төрийн албан хаагч гэж явдаггүй тул тэдэнд олгох боломжгүй болсон юм. Харин ӨЭМТ-д олгодог мөнгөн дүнг нэмсэн.  

ХӨГШЧҮҮДИЙГ ХҮЛЭЭЛГЭСЭН ХӨНГӨЛӨЛТТЭЙ ЭМИЙН ОЛГОЛТ

Эрүүл мэндийн сайд Д.Сарангэрэл ажлаа хүлээж авсан даруйдаа хөгшчүүдийн магнайг тэнийлгэх нэгэн шийдвэрийг гаргасан юм.

Юу гэвэл сард хоёрхон өдөр олгодог хөнгөлөлттэй үнээр авах эмийг өдөр бүр олгож байхыг үүрэгдэв. Сарын өмнө гарсан уг үүрэг даалгавар олон хүний магнайг тэнийлгэсэн. Нэн шаардлагатай эмээ авахын тулд үүр цүүрээс эхлэн дугаарлаж, заримдаа авч чадахгүйд хүрдэг буурлууд маань энэ шийдвэр хэзээ хэрэгжих бол гэж чих тавьж байв.

Гэвч өнөөдрийг хүртэл өдөр бүр олгож эхлээгүй байна. Салбар яамнаас, сайд нь өөрийн фэйсбүүк хуудсаар энэ сарын 21-нээс эхлэн хөнгөлөлттэй эмийг өдөр бүр олгож эхэлнэ хэмээн зарласан ч мөн л өмнөх сайд шиг яарсан шийдвэр байв.

Ямартай ч энэ ажлыг хэрэгжүүлэхээр судалж, эхний ээлжинд өрхийн эмч нарын сардаа хоёрхон удаа бичдэг байсан хөнгөлөлттэй эмийн жорыг өдөр бүр бичиж байх үүргийг өгсөн  гэдгийг ЭМЯ болон ЭМНДГ-ын удирдлагууд мэдээлсэн. Ийн өдөр бүр олгоход хамгийн чухал нь санхүүжилт. Харин санхүүжилтийг нэмэгдүүлэх арга нь хөнгөлөлттэй эмийн жагсаалтыг шинэчилж, нэн шаардлагатайгаас бусдыг нь хасах арга гэв. Тиймээс 800 гаруй төрлийн эмийг агуулсан хөнгөлөлттэй олгох эмийн жагсаалтыг шинэчлэхээр ажиллаж байна.

ДЭНДҮҮ ОЛОН ЖИЛ ХҮЛЭЭЛГЭСЭН ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН ХИЧЭЭЛ

Хүн эрүүл саруул байх эхлэл нь эрүүл мэндийн боловсрол гэдэг. Гэтэл манай улс 2014 онд хойш иргэдийнхээ эрүүл мэндийн боловсролыг хөсөр хаясан шийдвэр гаргаж байв. Эрүүл мэндийн хичээлийг бие даасан хичээл байсныг нь Биологи, Биеийн тамирын хичээлтэй нэгтгэсэн. Ингэснээр Эрүүл мэндийн хичээлээр олж авах ёстой мэдлэг, мэдээллээс хоцроход хүрсэн. Харин гурван жилийн дараа буюу энэ сард Эрүүл мэндийн хичээлийг ирэх хичээлийн жилээс бие даасан хичээл болгох ажлыг эхлүүлж байгаагаа Боловсрол, Эрүүл мэндийн сайд нар мэдээллээ.

Эрүүл мэндийн хичээлийг “тусад нь гаргаад” зогсохгүй агуулгын хувьд ч шинэчлэл хийж байгаа гэдгээ тэд мэдээлсэн. Ажил хэрэг болж чадвал, ирэх намраас Эрүүл мэндийн хичээлийн цагтай болж, агуулга нь илүү сайжрах нь ээ.  

ГУРВАН ДҮҮРГИЙН ЭМНЭЛЭГ МЭС ЗАСЛЫН ТАСАГТАЙ БОЛЛОО

Баянгол, Хан-Уул, Чингэлтэй дүүргийн нэгдсэн эмнэлгүүд 15-25 ор бүхий мэс заслын тасагтай боллоо. Нэгдсэн эмнэлгийн бүтэц, үйл ажиллагааны стандартын дагуу засварлаж тохижуулсан тус тасгийг шаардлагатай тоног төхөөрөмжөөр хангаж, үйл ажиллагааг нь албан ёсоор эхлүүлээд байна.

Тус дүүргийн иргэдэд мэс засал, гэмтлийн тусламж, үйлчилгээг тодорхой үе шаттайгаар хүргэх юм. Тухайлбал нэгдүгээр үе шатанд үзүүлэх төлөвлөгөөт мэс засал, гэмтлийн тусламж, үйлчилгээнд холецистит, ивэрхий, шамбарам, батга, шөрмөсний гэмтэл, өөхөн эдийн хоргүй хавдар, хоол боловсруулах эрхтний мэс ажилбар, бусад хэлбэрийн аппендицит, ясны идээт үрэвсэл, хөхний үрэвсэлт өвчин, хуйхнагийн венийн бүдүүрэл, шуу, богтос ясны хугарал, тойгны хугарал, бугуй ба сарвууны хугарал, шагайнаас бусад тавхайн яс хугарах, ахиллын шандас гэмтэх, шилбэний түвшинд арын бүлэг булчин ба шөрмөс гэмтэх зэрэг эмчилгээ багтаж байгаа юм.