Б.Долгор Оюу толгойд өндөр боловсролтой хүмүүс ажилладаг гэхээсээ илүүтэй ЗӨВ ХҮМҮҮС ажилладаг гэж боддог

Монгол бахархал булангийн ээлжит зочноор Австрали дахь Рио Тинто группийн Эрүүл мэнд, Аюулгүй ажиллагаа, Байгаль орчны хэлтсийн менежер, чадварлаг мэргэжилтэн Б.Долгорыг урин ярилцлаа.

Өдгөө Австрали улсад ажиллаж амьдарч байгаа жирийн нэгэн бүсгүйтэй уулзаж ярилцлаа. Тэрээр Улаанбаатар хотод төрж өссөн ч дунд сургууль болон их сургуулиа Бээжин хотод дүүргэжээ. Улмаар 2003 онд Америкийн Остин хот дахь Техас мужийн их сургуульд байгаль орчны магистрын зэрэг хамгаалах 100 хувийн тэтгэлэг авсан байна. Эх орондоо 2007 онд ирж, уул уурхайн салбарт ажиллах болсон бөгөөд ажлын гараагаа Бороо гоулд уурхайгаар эхэлжээ. Түүний дараа Оюутолгойд орж, одоо найм дахь жилдээ ажиллаж байгаа чадварлаг бүсгүй Б.Долгорын ярилцлагыг хүргэж байна.

Дэлхийн 35 оронд үйл ажиллагаа явуулж буй  Рио Тинтогийн 60 уурхайгаас Оюутолгой шилдгээр шалгарсан

Танилцуулгаас нь харвал анх сургуульд орохдоо байгаль орчныг сонирхжээ. Гэтэл ажил нь уул уурхайд чиглэсэн байх юм. Байгаль орчны эсрэг чиглэгддэг биш гэж үү?
Тэр тусмаа уул уурхайн салбарт байгаль орчны асуудал маш чухал. Хэдийгээр улс орнууд баялгаа ашиглах эдийн засгийн шаардлагатай ч шороог нь ухаж, хүдрийг нь гаргаж байгаа болохоор байгальд хамгийн бага нөлөөлөхөөр үйл ажиллагаа явуулах, байгальд ээлтэйгээр баялгийг яаж ашиглах, яаж нөхөн сэргээх вэ гэдэг талаас нь байгаль орчны салбарынхан ажилладаг. Жишээ нь, хаягдлын даланг ямар байдалтай хаавал тухайн орчны байгаль хуучин хэвэндээ орохыг байгаль орчныхон л судална. Тиймээс уул уурхайд маш чухал үүрэгтэй хүмүүс.

Одоо хийж байгаа ажлынхаа талаар танилцуулахгүй юу?

Би Рио Тинтогийн Австрали дахь төмрийн хүдрийн бүтээгдэхүүний группэд тусгаарлалтын аюулгүй ажиллагаа гэсэн сонирхолтой салбарт ажиллаж байна. Рио Тинтод аюулгүйн ажиллагааны үндсэн арван дөрвөн стандарт байдаг.

Жишээлбэл, өндөрт ажиллах, хязгаарлагдмал орчинд ажиллах, цахилгааны аюулгүй байдал, өргөх цамхаг өндөр эрсдэлтэй. Энэ бүхэн ганц уурхайд гэлтгүй барилга, үйлдвэр гээд олон салбарт адилхан.

Эхний стандарт нь тусгаарлалтын аюулгүй ажиллагааны тухай байдаг. Аюултай орчин, жишээ нь үйлдвэрийн хувьд хөдөлгөөнт тоног төхөөрөмжид засвар үйлчилгээ хийх үед санаандгүй асах, хөдлөх эрсдэл өндөр. Үүнээс сэргийлэхэд чиглэсэн ажил гэсэн үг. Уул уурхай, үйлдвэрүүдэд тусгаарлалт хийгдээгүйгээс томоохон ослууд гарах тохиолдол цөөнгүй.

Энэ үед тусгаарлалтуудыг хэрхэн хийх вэ гэдэг асуудал үүсдэг. Төмрийн хүдрийн хувьд хэд хэдэн ажил хийж байгаагийн нэг нь үйлдвэрийн тусгаарлалтын цахим мэдээллийн санд зөвшөөрлийн системийг нэвтрүүлэх. Энэ ажлыг Оюутолгойн баяжуулах үйлдвэрийнхэн нэвтрүүлээд таван жил болж байна.

Дэлхийн хэмжээнд үйл ажиллагаа явуулдаг компаниудын аюулгүйн ажиллагааны дүрэм маш өндөр түвшинд хөгжсөн. Тэр түвшний дүрмийг мөрдүүлэхэд ямар бэрхшээл тулгардаг вэ?

Дүрэм тухайн хүний ажилтай нийцэж байгаагаас их зүйл хамаарна. Дүрэм нь үйлчилдэггүй, ажилд нь садаа болдог, ажлын үзүүлэлтэд нь сөргөөр нөлөөлөхүйц, удаашруулдаг, ажилтай нь зөрчилддөг байх ёсгүй. Хэрвээ дүрэм амьдралаас хол эсвэл үйлчилдэггүй бол бид өөрийн дүрмээ зохиож эхэлдэг шүү дээ. Тэгэхээр дүрэм хүний ажилд нийцсэн байх ёстой гэдэг нь нэн тэргүүний шаардлага. Дүрэм нь мөн уян хатан байх ёстой.

Өөрөөр хэлбэл, явцын дунд сайжруулах, засч өөрчлөх заалтуудыг оруулдаг байх нь зүйтэй. Австралид төмрийн хүдрийн 15 уурхай байлаа гэхэд тэдний зарим нь 30 жил хүртэл хугацаанд ажилласан. Энэ удаан хугацаанд шалгарсан дүрмүүд шигшигдэн үлдсэн байх талтай. Харин дүрмийг мөрдөхийн хувьд зарим тохиолдолд хийж буй ажлынхаа талаар хэт их мэдлэгтэй эсвэл олон жил ажилласан хүмүүс өөртөө бардсаны улмаас алдах үе гардаг. Харин шинээр ажилд орсон хүмүүс их хянуур, нухацтай, болгоомжтой байдаг сайн талтай.

Яг үүнтэй адил Оюутолгойн аюулгүй ажиллагаа маш сайн. Дэлхий дахинд үйл ажиллагаа явуулдаг Рио Тинто группийн компаниудыг шалгаруулахад Оюутолгой аюулгүй ажиллагааны үзүүлэлт хамгийн сайн буюу осол зөрчлийн тоо хамгийн бага гэсэн үзүүлэлттэй. 10, 15 жилийн дараа аюулгүй байдлын биелүүлэлтээ энэ чигт нь авч үлдэх эсэх нь удирдлагуудын хувьд маш том сорилт болох байх.

Баруун Австрали дахь Рио Тинтогийн төмрийн хүдэр тээвэрлэдэг  жолоочгүй галт тэрэг

Аюулгүй ажиллагаа бидний ажлын салшгүй нэг хэсэг

Дэлхийн уурхайнуудын хэмжээнд Оюутолгой тийм өндөр үзүүлэлттэй байдаг гэсэн үг үү?
Рио Тинто группийн гүйцэтгэх захирлын нэрэмжит “Аюулгүй ажиллагааны шагнал” гэж бий. Дэлхийн 35 оронд үйл ажиллагаа явуулж байгаа компаниудаас шалгаруулдаг энэ шагналыг 2017 онд Оюутолгой авсан. Энэ бол маш нэр хүндтэй шагнал бөгөөд олон хүний хүч хөдөлмөрийн үр дүн. Ер нь Оюутолгой аюулгүй ажиллагааны үзүүлэлтээрээ дэлхийд дээгүүр ордгийг манайхан төдий л мэдэхгүй байж магад.

Ажиллаж байсан хугацаанд чинь танай удирдлагын үзүүлсэн үлгэр жишээ юу байдаг бол. Эсвэл том компанийн захирал болчхоор дүрэм журам хамаагүй болох тохиолдол байдаг уу?
Манай компанид аюулгүй ажиллагааны дүрэм бидний ажлын нэг хэсэг болсон. Инээдтэй ч гэх юм уу нэг зүйл болсон юм.

2015 онд "Оюу толгой" уурхайн захирал Айвен Велла гэж хүн байлаа. Бид хамтдаа тэсэлгээний хэсэг рүү очиж аюулгүй ажиллагааны ярилцлага хийхээр явж байсан юм. Манай удирдлагууд талбайд ажиллан, ажилтай ойрхон байх, нөхцөл байдалтай танилцах, асуудлыг засч залруулах үндсэн үүрэгтэй. Энэ дагуу ахлахууд долоо хоногт нэг удаа, захирлууд мөн цөөнгүй удаа заасан тоогоор талбай дээр ажилчидтай ярилцдаг.

Тэгээд үүдэнд нь харуултай уулзлаа. Гэтэл өнөө харуул маань “Энэ хүн ямар хэлтсийн хүн бэ, надад хэл” гээд байдаг. Захирал англиар ярьдаггүй болохоор надаас "Юу гэж байна" гэж асуулаа. Захирал бүх хэлтсийг хариуцдаг учир өөрөө ямар нэг хэлтэст харьяалагддаггүй. Тийм болохоор захирлын нэрийг хэллээ. Гэтэл харуул “Заавал хэлтсээ хэл” гээд оруулахгүй байсан хөгжилтэй тохиолдол бий. Гэхдээ би тэр харуулаар их бахархсан. Ажлаа сайн хийсэн, мундаг хүн. Бид журмын дагуу бүртгүүлээд талбайн удирдах ажилтнаас зөвшөөрөл авч талбай руу нэвтэрсэн. Хүн бүхэнд дүрэм адил үйлчлэх ёстой. Хэдий том захирал байсан ч тэр талбайд ажиллаж байгаа ахлах ажилтан, мэргэжилтнээс нэвтрэх зөвшөөрөл авах нь зайлшгүй.

Ер нь яагаад аюулгүй байдал гэж?

Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал гэдэг нь ажлын байрандаа осол эндэгдэлгүй ажиллах хүн бүрийн үндсэн эрх бас хэрэгцээ. Монголын зарим компанид хувийн хамгаалах хэрэгслээр хангах төдий гэж боддог нь харамсалтай.  Аюулгүй ажиллагааг хангах гэдэг нь ханаар  урсаж байгаа усыг шүүрээр самрахтай адил ажиллах гэж зүйрлэж ярьдаг. Өөрөөр хэлбэл эхлэл төгсгөлгүй, тууштай бас нөр их хөдөлмөр зарцуулна гэсэн үг.

Аюулгүй ажиллагаанд хүн бүрийн оролцоо болон байнгын анхаарал сэрэмжтэй байдал чухал. "Оюу толгой"-н адил аюулгүй ажиллагааг хэрхэн авч явах вэ гэж хүмүүс асуудаг. Би гурван үндсэн хүчин зүйлс байх ёстой гэж боддог ба эдгээрийг морьтон баатартай зүйрлэж болох ба гурван үндсэн хүчин зүйлс нь баатар, морь ба тулалдааны зэвсэг юм. 

Баатар гэдэг нь байгууллагын удирдлагыг хэлж байгаа юм. Энэ хэсэг хүмүүс аюулгүй байдлын манлайлагч байж өөрийн билэг ухаан, зан үйлдэл, оролцоогоор аюулгүй ажиллагаа гэх компанийн үнэт зүйлийг амилуулж бусдад үлгэр дууриал болно.

Морийг нь байгуулагын соёл буюу үйл ажиллагаа явуулдаг арга зүйг хэлж байгаа ба аюулгүй ажиллагааны соёл эсвэл эерэг ухамсар гэсэн үг юм.

Эцэст нь тулаалдааны зэвсэг бол манай компанийн дүрэм журам, систем болон эд хөрөнгө юм. Эдгээр нь хүн аюулгүй ажиллахад дөхөм, сайн ажиллагаатай байх хэрэгтэй. Энэ гурван зүйл зэрэг бүрэлдсэн байх нь хамгийн чухал.

Ямар ч сайхан морь эзэнгүй бол дайн тулалдаанд тус үзүүлэхгүй. Үүнтэй адил компанийн сайн удирдлага байгаа цагт зөв шийдвэр гаргана. Тулалдаанд орох баатар унаагүй бол морьт цэргийн хувьсангуй хөдөлгөөн буюу маневрийг хийж чадахгүй, холын замыг ч туулахгүй. Үүнтэй адил сайн дээд удирдлагатай байсан ч байгууллагын соёлыг ганцаараа хурдан өөрчилж чадахгүй. Эцэст нь тулалдааны зэвсэггүй баатар мэт компанийн удирдлагын тогтолцоо, дүрэм байхгүй эсвэл учир дутагталтай бол зохион байгуулалт алдагдаад хүссэн үр дүнд хэзээ ч хүрэхгүй. Мөн уурхайн тоног төхөөрөмж, багаж хэрэгсэл нь хуучин, ажиллагаагаа алдсан эсвэл эвдрэлтэй бол ажлаа явуулахад бэрх шүү дээ.

Австрали дахь Рио Тинто уурхайнууд болон "Оюу толгой"-н хооронд ямар ялгаа байдаг вэ?
Уул уурхайн үндсэн үйл ажиллагаа нь дэлхийн хаа ч ялгаагүй байдаг. Харин түүх, компанийн соёл, ажилчдын онцлог, тулгарч байгаа асуудлууд, эрх зүйн орчин зэрэг нь их ялгаатай.

"Оюу толгой" яагаад Эрдэнэт, Багануур шиг хот байгуулахгүй байна гэж шүүмжилдэг. Та юу гэж боддог вэ?
Би Австралид уурхайд ажилладаг байхдаа уурхайгаас 60 км-ийн зайд орших 700 орчим хүнтэй хотхонд амьдардаг байсан. Тэнд амьдардаг гэр бүлийн ихэнх нь уурхайд ажилладаг байсан. Харин уурхай хаагдахад тэр хотхон ghost town буюу хаягдсан хот болж үлдсэн. Тэгэхээр миний бодлоор аливаа хотыг бодлоготой босгох нь ач холбогдолтой юм болов уу. "Оюу толгой" төслөөс говийн бүсэд дэд бүтэц, цэвэр ус гээд маш их сайжруулалт хийдгийг тэнд ажилладаг хүмүүс мэднэ. Гэхдээ хот байгуулна гэдэг сэтгэлийн хөдлөлөөр шийддэг зүйл биш болов уу.

Та "Оюу толгой" төслөөр бахархдаг уу?
Би "Оюу толгой"-н маш олон зүйлсээр бахархдаг. Тухайлбал, "Оюу толгой"-н хэмжээний том бөгөөд алслагдсан газар үйл ажиллагаагаа зохион байгуулалт сайтай, аюулгүй бөгөөд үр бүтээлтэй явуулж байгаа уурхай дэлхийд цөөхөн. Магадгүй хамгийн ихээр хамт олноороо бахархдаг. "Оюу толгой" дахь 14 мянган ажиллагсдын 94 хувийг монголчууд бүрдүүлдэг. Монголчуудын маань ажилсаг, түргэн шуурхай, ажил хэрэгч байдал нь үнэхээр гайхалтай. "Оюу толгой"-д зөвхөн ажилдаа сайн эсвэл өндөр мэргэжилтэй хүмүүс ажилладаг гэхээсээ илүүтэй амьдралын зөв үзэлтэй, аливаад чин сэтгэлээсээ ханддаг, бусдыг хүндэлж чаддаг хүмүүс байдаг гэж боддог. Ийм хүмүүсээр тойруулсан үед ажил хийхэд урамтай байдаг шүү дээ.

"Оюу толгой"-д ажиллаж байгаад нутагтаа /Австралид/ ирсэн Риогийн ажилтнууд монголд элэгтэй, ажилласан жилүүдээ дурсан ярих дуртай. Тэд монголчуудын оюун ухаан, шаргуу хөдөлмөрч зангийн талаар бусдад магтан ярьдаг болохоор ч тэр үү эргэн тойронд л "Оюу толгой" руу явах юмсан гэсэн хүмүүс байна. Бид дэлхийн шилдэг хүмүүсийг төсөлдөө татаж чадаж байгаа нь бахархмаар.

Перт хот дахь төмрийн хүдрийн группын хяналтын төв. Холын зайнаас уурхайг хянаж, зайнаас ажиллуулж байгаа нь

Ажилтнууд бол хамгийн үнэтэй баялаг

Рио Тинтогийн баримталдаг зарчим нь юу вэ?
Рио Тинто компанид таван үнэт зүйлсийг баримталдаг.

  1. Аюулгүй ажиллагаа – Хүний амь нас, сайн сайхан байдлыг нэн тэргүүнд тавина
  2. Хамтын зүтгэл - Амжилтын төлөө хамтдаа
  3. Хүндэтгэл - Оролцоог дэмжиж, олон талт байдлыг хүлээн зөвшөөрөх
  4. Ёс зүй - Зөв зүйл хийх зориг, эрмэлзэлтэй байх
  5. Төгөлдөршил - Гарамгай үр дүнд хүрэхийн тулд бүхий л хүчээрээ чармайж ажиллах

Энэ таван үнэт зүйлсийн талаар бид багаараа хэлэлцээд хэрхэн өдөр тутмын зан үйлдээ мөрдлөг болгох тухай тодорхой амлалтуудыг өөртөө өгдөг. Байгууллагын үнэт зүйлс, уриа лоозонг цаас төдий биш ажилтнуудын зан үйлээр амилуулах нь хамгийн чухал болов уу.

Дэлхий дахинд уул уурхайн хөгжилд ямар асуудлыг голчлон анхаарч байгаа вэ. Хүн үү, технологи уу, техник үү?
Бүгд чухал. Технологи өндөр хурдтай хөгжиж байгаа энэ эринд аюулгүй ажиллагааг сайжруулах олон шинэ боломж бий болж байна. Тухайлбал, өндөр эрсдэлийн сургалт зааварчилгааг 3D, Virtual reality-д оруулан хийснээр тэр орчинд байгаатай адил их мэдээлэл авч болдог. "Оюу толгой"-н хүнд даацын тээврийн хэрэгсэл, гүний уурхайн зарим ханын бэхэлгээг хийх машины симуляторууд байдаг нь эдгээр техник огт жолоодож үзээгүй хүмүүст дадлага, аюулгүй орчинд хийх нөхцөл бүрдүүлнэ. Эсвэл хүнд даацын машин жолооддог операторууд "Ухаалаг малгай"-г зүүснээр зүүрмэглэх үед дохио авч ажлаа зогсоох боломжтой.

Би өнгөрсөн сард дэлхийд томоохонд тооцогдох Ворсли хөнгөн цагаан метал боловсруулах үйлдвэрт очсон. Тэдний цахим зөвшөөрлийн системтэй танилцсан. Ажил гүйцэтгэх баримтуудыг цахимаар бөглөж, шалгаж баталгаажуулснаар хүний алдаа гарах магадлалыг ихээр бууруулжээ. Мөн Рио Тинтогийн Австрали дахь уурхайд аль нэг шаланк цоорсон үед асаалттай бульдозерийн дор ордог байсан бол одоо Bluetooth-ээр ажилладаг, 360 эргэх боломжтой камер суурилуулаад зайнаас эсвэл дээгүүр нь дрон нисгээд эвдрэлийг тодорхойлох зэрэг шинэчлэлүүд хэрэгжүүлж байгаа нь инженерийн аргаар ажлын байран дахь олон эрсдэлийг арилгана гэсэн үг.

Хүн яагаад чухал гэвэл ажилтнууд бол манай хамгийн үнэтэй баялаг шүү дээ. Аливаа шинэ ажил, төсөл эхлүүлэхээс өмнө гурван өнцгөөс үнэлэхийг хичээдэг. Энэ нь  ажилтнуудад аюулгүй ажиллах орчныг сайжруулж байгаа эсэх, тэдний өдөр бүр тулгарч буй асуудлыг багасгаж чадаж байгаа эсэх мөн ажлын бүтээмж, хүмүүсийн оролцоог нэмэгдүүлж чадах эсэх юм.

"Оюу толгой" төслөөс энэ л зүйлийг монголчууд маань авч үлдээсэй гэж таны хүсэх хүсэл юу вэ?
Монголын хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдээр "Оюу толгой" төслийн талаар худал зүйл маш их бичсэн, улмаар хэт өндөр хүлээлт бий болсон санагддаг. "Оюу толгой" томоохон компани нь үнэн, нийгэмд их хөрөнгө оруулдаг нь үнэн.

Гэхдээ компанийн удирдлагууд төр засаг барьж, хууль баталдаг Их хурлын гишүүд эсвэл төрийн албан хаагчид биш шүү дээ. Төр болон хувийн хэвшлийн үндсэн чиг үүргийн ялгааг иргэд тэр бүр мэдэхгүй байх шиг. Би монгол иргэний үүргээ биелүүлж дүүргийн иргэдийн төлөөлөгч, Их хурлын гишүүд мөн Ерөнхийлөгчөө сонгосон бол тэд өнөөгийн нийгэм, эдийн засгийн шийдвэрүүдийг намайг төлөөлөн гаргаж байна гэсэн үг. Тиймээс бид асуудлын шийдэл, хүсэж байгаа өөрчлөлтөө тэднээс шаардах ёстой.

1. Хэлтсийн хамт олонтойгоо Рио Тинто компанийн ГЕЗахирлын айлчлалын үеэр | 6 фото
1
1
1
1
1
1

Австралийн уурхайнуудаас та юуг илүү сурч мэдсэн, "Оюу толгой"-гоос юугаараа ялгаатай байсан бэ?
Сурч мэдсэн зүйл маш их байна. Австрали ажилтнуудтай баг удирдснаар тэдний сэтгэлгээ, ажлын арга барилаас суралцаж байна. Тухайлбал Австрали хүн аливаа ажлыг эхлэхээс өмнө сайн төлөвлөж, олон талаас үнэлэхэд ач холбогдол өгдөг. Монголчууд бид илүү түргэн гүйцэтгэлд орохыг хүсдэг. Соёлын ялгаа бас их.

Жишээлбэл монгол хүн магтаал, урмын үг авах дуртай, нээлттэй. Австрали ажилтнууд бусдаас ялгарах дургуй. Тухайлбал хийсэн сайжруулалтыг нь бусдад түгээх зорилгоор зураг, нэрийг нь оруулсан хуудсыг нийтэд түгээхийг хүсдэггүй. Хууль эрхзүйн орчны ялгаа бас багагүй байна. 

Тантай хамт Монгол хүмүүс ажилладаг уу, ямар албан тушаалд юу хийдэг вэ?
Надаас гадна Австралийн Перт хотод амьдран Рио Тинтод ажилладаг гурван хүн байна. Тэд  мэдээллийн технологи, орон нутгийн харилцаа болон хөрөнгийн найдвартай байдлын чиглэлээр ахлах мэргэжилтэн, менежер зэрэг удирдах шатны алба хашиж байна.

Та өөрөө 100 хувийн тэтгэлгээр суралцсан хүн, бас "Оюу толгой"-н тэтгэлгийн хороонд байсан. Залууст хандаад юу зөвлөх вэ?
Би тэтгэлгийн хороонд ажиллахдаа их дуртай байсан. Тэтгэлэгт оролцохоор хүсэлтээ өгдөг хүүхдүүдийн 80-90 хувь нь их сургуулиа төгсөнгүүтээ шууд л магистраар гадаадад суралцах хүсэлтэй байдаг. Тэр хүүхдүүд яагаад сургуулиа төгсөөд аль нэг компанид ажиллаж, ажлын туршлага хуримтлуулах юмсан гэж боддоггүй юм бол гэж гайхдаг юм.

Дээд сургуулиас хүн мэдээж их мэдлэг, мэдээлэл авдаг. Гэхдээ ажлын байрнаас олж авдаг туршлага өндөр үнэлэмжтэй зүйл шүү гэж хэлмээр санагддаг. Ажлын байранд хүн дүрэм журамд баригдан ажиллаж сурах, зохион байгуулалтаа сайжруулах, компьютерийн илүү өргөн хүрээний ур чадвартай болох, аливаа зүйлийн талаар тунгаан бодох, судлах, багаар ажиллах, олны өмнө ярих гээд олон зүйлийг сурч мэддэг. Эдгээр нь ажил олгогчийн хайдаг тэр чухал чадварууд юм. Ажлын туршлага сайн хуримтлуулсан хүнд олон төрлийн гэрчилгээ, сертификат тийм чухал биш.  

Ярилцлага өгсөнд баярлалаа.