ТОЙМ 2017 Дэлхий дахинд
А.Ихсанаа Сэтгүүлч

Улиран өнгөрч буй 2017 онд дэлхий дахинд болсон онцлох үйл явдлуудыг нэгтгэн хүргэж байна.

Улиран өнгөрч буй 2017 онд дэлхий дахинд болсон онцлох үйл явдлуудыг нэгтгэн хүргэж байна.

Нэгдүгээр сар:

  • Нэгдүгээр сарын 20-ны өдөр Бүгд Найрамдах намын гишүүн, Нью Йоркийн бизнесмен, тэрбумтан Доналд Трамп АНУ-ын 45 дахь Ерөнхийлөгч болж тангаргаа өргөв. Түүний тамгын газар дүрвэгсдийн асуудлыг цэгцэлж, Америкчуудыг ажлын байраар хангана хэмээн амласан юм.
  • Нэгдүгээр сарын 21-ний өдөр дэлхий даяар хоёр сая гаруй хүн Доналд Трампыг эсэргүүцсэн “Эмэгтэйчүүдийн жагсаал” хэмээх жагсаалд оролцов. АНУ болон дэлхийн бусад оронд нийт 420 гаруй жагсаал, цуглаан болсон нь Америкийн түүхэнд нэг өдөрт болсон хамгийн том жагсаал болоод зогсохгүй орчин цагийн түүхэн дэх хамгийн өргөн цар хүрээтэй жагсаал болжээ.

Хоёрдугаар сар:

  • Катарын агаарын тээврийн компани B777 онгоцоор Окландаас Доха хүртэл нийт 16 цаг 23 минутын нислэг хийсэн нь дэлхийн хамгийн урт, олон улсын иргэний тээврийн нислэг болов.
  • Эрдэмтэд Траппист-1 хэмээх одны аймагт байгаа дэлхийтэй хэмжээгээр ойролцоо долоон гариг дээр амьдрал тэтгэх боломжтой хэмээн зарлалаа.
  • 89 дэх удаагийн Академийн шагнал гардуулах ёслол болж Жимми Киммел анх удаа ёслолын ажиллагааг хөтлөн явуулсан бөгөөд Moonlight болон La La Land уран сайхны кинонууд тус бүр 14 төрөлд нэр дэвшиж, Moonlight 3 Оскар, La La Land 6 Оскар хүртэв.

Гуравдугаар сар:

  • АНУ-ын Ерөнхийлөгч Доналд Трамп Исламын шашинт зургаан орны иргэдийн АНУ-д зорчих эрхийг түдгэлзүүлэх захирамжид гарын үсэг зурлаа. Харин хэдхэн өдрийн дараа Холбооны хоёр шүүх түүний захирамжыг хориглох шийдвэр гаргажээ.
  • НҮБ-аас Дэлхийн хоёрдугаар дайнаас хойшхи хамгийн том хямрал нүүрлэж байгаа тухай мэдэгдэж, Иемен, Сомали, Өмнөд Судан болон Нигери улсуудад 20 сая хүн өлсгөлөнд нэрвэгдсэн тухай зарлав.

Дөрөвдүгээр сар:

  • Хятадын Алибаба групп дэлхийн хамгийн том худалдааны компани болсон хэмээн АНУ Арилжааны хорооноос мэдээллээ.
  • БНХАУ-ын удирдагч Ши Жиньпин АНУ-ын Ерөнхийлөгч Доналд Трамптай уулзахаар Флоридад иржээ.
  • Сирид болсон химийн зэвсгийн халдлагын дараа АНУ-ын Ерөнхийлөгч Доналд Трамп пуужин харвах тушаал өглөө.
  • БНАСАУ дундын зайн тусгалтай баллистик пуужингаа Японы тэнгис рүү харваж, бүс нутгийн нөхцөл байдлыг улам хурцатгав.

Тавдугаар сар:

  • Тавдугаар сарын 12-ны өдөр WannaCry хортой код дэлхий даяар тархаж, олон мянган компьютерт халдварлав. Халдлагын улмаас 300 мянган гаруй компьютер өртсөн гэсэн тооцоо гарсан бөгөөд халдлагын ард БНАСАУ байсан хэмээн үзсэн юм.
  • Дуучин Ариана Грандегийн Манчестерт болж байсан тоглолтын үеэр террорист халдлага болж 22 хүн амиа алдсан бөгөөд 500 гаруй хүн шархаджээ.
  • Франц улс шинэ төрийн тэргүүнээ сонгож Эммануель Макрон тус улсын Ерөнхийлөгч болов.
  • АНУ-ын Ерөнхийлөгч Доналд Трамп Холбооны мөрдөх товчооны дарга Жеймс Комиг үүрэгт ажлаас нь чөлөөллөө.
  • Харин БНСУ-д авилгын хэргээр Ерөнхийлөгч Пак Гын Хег огцруулсны дараа Мүүн Же Ин тус улсын Ерөнхийлөгч боллоо.
  • Apple компани 800 тэрбум ам. долларын үнэлгээтэй болсон дэлхийн анхны компани болжээ.

Зургадугаар сар:

  • Олон улс шүүмжилж байсан хэдий ч АНУ Парисын цаг уурын өөрчлөлтийн эсрэг гэрээнээс гарахаар болсон гэдгээ мэдэгдэв.
  • Исламын улс бүлгийн хийсэн дараалсан хоёр халдлагын улмаас Иранд 17 энгийн иргэн амиа алдаж, 43 хүн шархаджээ.
  • Казахстаны Астана хотод 2017 оны Дэлхийн Экспо эхэллээ.
  • БНАСАУ-д баривчлагдаж, 17 сар хоригдсон Америкийн иргэн Отто Вармбир эх орондоо ирсэн боловч долоо хоногийн дараа амьсгал хураав.
  • Бяцхан Петр хэмээх хортой код Украйнд тархаж, их хэмжээний хохирол учрууллаа.
  • Facebook-ийн сарын идэвхтэй хэрэглэгчийн тоо 2 тэрбум хүрчээ.

Долдугаар сар:

  • БНАСАУ 2017 оны эхний долоон сарын хугацаанд 17 баллистик пуужингийн туршилт хийсний сүүлийн хоёр нь тив алгассан баллистик пуужин байсан бөгөөд хоёулаа амжилттай болжээ. Энэ нь эдгээр пуужин АНУ-ын эх газарт хүрэх боломжтой төдийгүй, Чикаго, Денвер зэрэг хотуудад хүрэх аюултай гэдгийг илэрхийлсэн явдал байв.
  • НҮБ-ын 193 орны 122 нь Цөмийн зэвсгийг халах гэрээг дэмжлээ.
  • Иракын эрх баригчид Мосул хотоос Исламын улс бүлгийнхнийг гаргаж, энх тайван тогтоосон хэмээн зарлав.
  • Франц улс 2040 оноос эхлэн түлшээр ажилладаг автомашиныг хориглох болсон гэдгээ зарлалаа.
  • Тесла компани анхны олон нийтэд зориулсан загвар болон Model 3-аа үйлдвэрлэж эхлэв.
  • НАСА-ийн хөөргөсөн Жюно хөлөг Бархасбадь гаригийн Том улаан толбо руу хамгийн ихээр ойртож, гэрэл зургийг нь буулгалаа.

Наймдугаар сар:

  • НҮБ-ын Аюулгүйн зөвлөл БНАСАУ-ын эсрэг худалдаа, хөрөнгө оруулалтын шинэ хориг арга хэмжээ авахаар санал нэгдлээ.
  • Хүн төрөлхтөн түүхэнд анх удаа хоёр нейтрон одны мөргөлдөөнийг ажиглаж чадав. Энэхүү үйл явдлын таталцлын болон соронзон долгионыг эрдэмтэд тэмдэглэж авсан бөгөөд алт мэтийн хүнд метал хэрхэн үүсдэг явцыг тайлбарлах анхны түлхүүр энэ болжээ.
  • АНУ-д сүүлийн 100 жил болоогүй бүтэн нар хиртэлт зүүн эргээс, баруун эрэг хүртэл үргэлжлэв.
  • Харви хар салхины хүч нэмэгдэж, дөрөвдүгээр зэрэгт хүрсэн бөгөөд Хьюстон хотод их хэмжээний хохирол учрууллаа. Энэхүү байгалийн гамшгийн улмаас 90 хүн амиа алдаж, 198,6 тэрбум ам. долларын хохирол учиржээ.
  • Кристофер Врей АНУ-ын Холбооны мөрдөх товчооны даргаар томилогдов.
  • Хөлбөмбөгчин Неймарыг Катарын эзэмшдэг Парис Сейнт Гермайн баг Барселона багаас 263 сая ам. долларын үнэтэй, таван жилийн гэрээ байгуулан худалдаж авлаа.
  • Усайн Болт сүүлийн уралдаандаа оролцож 100 метрийн ДАШТ-ээс хүрэл медаль хүртэв.

Есдүгээр сар:

  • НҮБ-ын хориг арга хэмжээний хариуд ОХУ эх орноосоо 755 дипломат ажилтныг хөөх шийдвэр гаргалаа.
  • БНАСАУ зургаа дахь удаагийн цөмийн туршилтаа хийж, тив алгассан баллистик пуужингийн хошуунд хийж болохуйц жижиг хэмжээтэй ус төрөгчийн бөмбөг бүтээснээ зарлав.
  • АНУ-ын Ерөнхийлөгч Доналд Трамп “Мөрөөдөгчдийн хөтөлбөр” буюу АНУ-д хүүхэд байхдаа ирсэн дүрвэгсдийг оршин суух эрх олгож байсан хөтөлбөрийг зогсоох тухай мэдэгдлээ.
  • Тавдугаар зэргийн Ирма хар салхины улмаас 134 хүн амиа алдаж, 63 тэрбум ам. долларын хохирол учиржээ.
  • Олон улсын Олимпийн хорооноос Парис болон Лос Анжелес хотуудад 2024, 2028 оны зуны олимпийг зохион байгуулах болсон тухай мэдэгдлээ.
  • Бүтэн 13 жил Санчир гаригийн тойрог замд ажилласан Кассини хөлөг даалгавраа дуусгаж, гаригийн агаар мандалд нэвтэрсэн анхны хөлөг болов.
  • Мексикт 7,1 магнитудын хүчтэй газар хөдөлж 350 хүн амиа алдлаа.
  • Ирма хар салхины гамшиг өнгөрөөгүй байхад Мариа хар салхи 94 хүний аминд хүрч, 103 тэрбум ам. долларын хохирол учруулжээ. 

Аравдугаар сар:

  • Лас Вегаст зэвсэгт этгээд тоглолт үзэж байсан хүмүүс рүү гал нээж 58 хүн амиа алдаж, 546 хүн шархадсан нь 2016 онд Орландогийн шөнийн клубт болсон халдлагаас ч их хэмжээний хохирол учруулав.
  • АНУ ЮНЕСКО-оос гарахаа мэдэгдэж, Израйл мөн адил шийдвэр гаргалаа.
  • Кино продюсер Харви Вейнштейнтэй холбоотой бэлгийн дарамтын хэргээс улбаатайгаар “#MeToo” хэмээх хөдөлгөөн хүчээ авч, алдартай эмэгтэйчүүд өөрсдөдөө тохиолдсон бэлгийн дарамтыг олон нийтэд дэлгэж эхэллээ. Time сэтгүүл харин энэхүү хөдөлгөөнийг оны хүнээрээ нэрлэсэн юм.
  • Эйнштейны бичсэн “Аз жаргалын онол” 1,56 сая ам. доллар хүрэв.
  • Сомалид болсон террорист халдлагын улмаас 512 хүн амиа алдаж, 316 хүн шархаджээ.
  • Сири Ракка хотыг Исламын улс бүлгээс тусгаарлаж авсан тухай эрх баригчид мэдэгдлээ.
  • БНХАУ-ын Коммунист намын 19 дүгээр их хурал болж удирдагч Ши Жиньпин дахин Ерөнхий нарийн бичгийн даргын үүргээ гүйцэтгэхээр боллоо.

Арван нэгдүгээр сар:

  • Индонезид шинэ төрөл зүйлийн орангутан амьдарч байгааг тогтоов.
  • Өмнө Германы сонин Appleby фирмтэй холбоотой 13,4 сая баримт материалыг дэлгэж, улс төрчид, алдартнууд, корпорацийн эзэд хэрхэн мөнгөө нуудаг болохыг илчлэв.
  • Иран, Иракт болсон 7,3 магнитудын хүчтэй газар хөдлөлтийн улмаас 530 хүн амиа алдаж, 70 мянга гаруй хүн орон гэргүй болжээ.
  • Зимбабвегийн Ерөнхийлөгч Роберт Мугабе гэрийн хорионд орж, цэргийн эрх мэдэлтнүүд удирдлагыг гартаа авлаа. Харин зургаан өдрийн дараа Ерөнхийлөгч Мугабе 37 жилийн дараа огцрох шийдвэр гаргав.
  • Леонардо Да Винчигийн Салватор Мунди бүтээл 450 сая ам. доллар хүрсэн нь түүхэнд байгаагүй өндөр үнэлгээ болжээ.
  • Египетэд болсон халдлагын улмаас 305 хүн амиа алдаж, олон зуун хүн шархдав.

Арван хоёрдугаар сар:

  • ОХУ сэргээшийн асуудлын улмаас 2018 оны Өвлийн олимпт оролцох эрхгүй болов.
  • АНУ-ын эрх баригчид Иерусалем хотыг Израйлийн нийслэл хэмээн хүлээн зөвшөөрч, элчин сайдын яамаа Тел Авив хотоос нүүлгэх шийдвэр гаргалаа.
  • Иракын эрх баригчид эх орныхоо газар нутгийн Исламын улс бүлгээс бүрэн чөлөөлж чадсан хэмээн мэдэгдэв.
  • Уолт Дисней компани 21-р зуун Фоксыг 66 тэрбум ам. доллароор худалдан авахаа зарлалаа.
  • НҮБ-ын Аюулгүйн зөвлөл 15-0 саналаар Хойд Солонгосын эсрэг шинэ хориг арга хэмжээ авахыг дэмжиж, шатахууны импортыг нь 90 хувиар танахыг хүлээн зөвшөөрөв.
  • Гватемал улс Иерусалем хотыг Израйлийн нийслэл хэмээн хүлээн зөвшөөрч, элчин сайдын яамаа нүүлгэн гэв.
  • АНУ-ын Дээд шүүх Ерөнхийлөгч Доналд Трампын зургаан орны иргэдийн зорчих эрхийг түдгэлзүүлэх хоригийг дэмжлээ.
  • Австраличууд ижил хүйстнүүдийн гэрлэлтийг хуулиар зөвшөөрлөө.