Банзрагчийн Мөнххишиг

“Миг даатгал” ХХК-ийн Гүйцэтгэх захирал
Б.Мөнххишиг: Шинэ үеийнхэн илүү ухаантай, чадвартай төрдөг гэдэгт би итгэдэг

“GoGo Cafe” -ны зочин Банзрагчийн Мөнххишиг.  Тэрбээр АНУ-ын Виржиня мужийн Худалдаа, технологийн их сургуульд системийн архитектур мэргэжлээр Шинжлэх ухааны магистрын зэрэг хамгаалсан.  Биг дата анализ, дата олборлолт хэмээх мэдээллийн технологийн ололтыг даатгалын салбарт нэвтрүүлж, харилцагчаа халамжлах соёлыг нутагшуулахын төлөө ажиллаж буй шинэ цагийн удирдагч. “Миг даатгал” компаниа удирдаад хагас жил болж буй Б.Мөнххишиг “Монголын даатгалын салбар хөгжлийн замаа тодорхойлох цонх үедээ явна. Энэ үеийг зөв ашиглавал 2-3-хан жилийн дотор Америк, Европын даатгалын тогтолцооны түвшинд хүрч хөгжих боломж байна” хэмээсэн.  IT суурьтай хүн хэрхэн даатгалын салбартай холбогдов, шинэ үеийн залуустай баг болон ажиллах, тэднийг удирдахад ямар сонирхолтой сорилттой тулгарч байгаа талаар хөөрөлдсөнөө эрхэм уншигч тантай хуваалцъя.

2019.06.19

-Даатгалын компанийн захиралтай ярилцаж байгаагийнх энгийн хэрэглэгчийн үүднээс яриагаа эхэлье. Жил бүр албан журмаар даатгуулдаг ч даатгуулсныхаа үр ашгийг хүртэх тал дээр учир дутагдалтай гэж гомдох хүн цөөнгүй. Даатгалд иргэдийн сэтгэл ханамжийн баталгааг хангах боломж бий юу?

-Байлгүй яах вэ. Даатгалын салбар сүүлийн жилүүдэд хурдацтай хөгжиж байна. Технологи хөгжихийн хэрээр хүний хэрэгцээ шаардлагыг нарийвчлан тодорхойлж, тухайн хүнд тохирсон үйлчилгээ нэвтрүүлэх боломж нэмэгдсээр байна. Монголд даатгалын салбар харьцангуй залуудаа орно. Даатгалын компаниуд бизнесээ өргөжүүлэх тал дээр анхаарч, ашиг орлогоор өрсөлддөг үе байсан. Одоо даатгалын салбар дараагийн үе буюу хурдацтай хөгжих шатандаа орж байна. Бид даатгаад орхидог бус нийгмийн хамгаалалын хүрээнд даатгуулагчаа эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэх талаар мэргэжлийн зөвлөгөө өгч, хамтран ажиллах болсон.

Улсын хэмжээнд гамшгийн эрсдэлийн мэдээллийг нэгтгэж, гал, усны аюул, эрэл хайгуул хийх тал дээр ОБЕГ ажилладаг бол зам тээврийн ослын мэдээллийг Тээврийн цагдаагийн алба хариуцан ажиллаж байна. Гэтэл та бидний өдөр тутмын амьдралд тохиолдож болох бүх төрлийн эрсдэлийг урьдчилан шинжилж, учирч болох нөлөөллийг судалж, эрсдэлийг бууруулах чиглэлээр хөгжсөн орнуудын даатгалын салбар нь ажилладаг юм байна. Бид энэ системээр ажиллахгүй болохоор таны хэлсэнчлэн даатгал нь бодит амьдралд хэрэглээтэй бус санагдах мэдрэмж өгдөг байх. Угтаа бол даатгал танд хамгаалагдсан, өөртөө болон хайртай хүмүүстээ халамж анхаарал тавьсан, хөрөнгө оруулалт хийсэн сэтгэл ханамж өгч байх ёстой. Тиймээс харилцагчдийнхаа хэрэгцээ шаардлагад нийцүүлж, үнэ цэнэтэй бүхнээ хамгаалах, хайрлах хамтын ажиллагааг  “Миг даатгал” компани санал болгож эхэлсэн.

-Илүү дэлгэрүүлбэл?

-Маш тодорхой хоёрхон жишээ хэлье. Та сайн мэднэ дээ. Онгоцоор нисэж байгаа хүн бүхэн суудлын бүсээ зүүдэг, тийм үү? Гэтэл замын хөдөлгөөнд оролцож байгаа жолооч зорчигч бүр яагаад суудлын бүсээ хэрэглэж сурахгүй байна вэ. Үнэндээ онгоцны ослоос илүүтэй зам тээврийн ослоор хэдэн зуун сая хүн амь насаа алдаж, тахир дутуу болж байгааг бид мэдэх цаг болсон. Бидний үр хүүхэд, хайртай хүмүүсийг биднээс өөрсдөөс хамгаалахаар замын цагдаа ажиллаж байна гэсэн үг. Тиймээс бид Тээврийн цагдаагийн албатай хамтран “Чухал бүхнээ хамгаалъя” уриалгыг улс орон даяр өрнүүлж замын хөдөлгөөнд соёлтой оролцохыг нийт эцэг эхчүүд, асран хамгаалагч нарт уриалж байна.

Дараагийн нэг жишээ бол Монголын үндэсний өв соёл хурдан морины уралдааны дэлхийд ганцхан онцлог нь бага насны хүүхэд морь унаж уралдах. Гэтэл хүүхдүүд мориноос унаж бэртэж, амь насаа алдаж байхад бид үндэсний өв соёлоо хадгална гээд хүүхдүүдээ амь өрссөн эрсдэл рүү түлхэх үү? Үгүй шүү дээ. Хэрхэвч үгүй. Ийм ч учраас Монголын морин спорт уяачдын холбооны шинэ удирдлагуудтай хамтран үндэсний өв соёлоо түгээн дэлгэрүүлж буй уралдаанч хүүхдүүдийг алдаршуулах, хүүхдээ хамгаалах бодлого стратегийг хэрэгжүүлж эхэлсэн. Холбооны шинэ удирдлагууд өвлийн уралдаан зохион байгуулахыг хуулиар зогсоосон төдийгүй долоон нас хүрээгүй хүүхдээр хурдан морь унуулахыг зогсоосон.

Мөн хүүхдэд учирч болох эрсдэлийг бууруулах зорилгоор “Хамгаалагдсан ирээдүй” төслийг орон даяр бидэнтэй хамтран хэрэгжүүлж байна. Төслийн хүрээнд уралдаанч хүүхдийг зөвхөн наадмаар бус жилийн турш тохиолдож болох эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэх уралдаанч хүүхдийн “Гийнгоо”, хүүхдийн гэнэтийн ослын“Индиго” хүүхдийн даатгалд хамрууллаа. Мөн хүүхдийг болзошгүй эрсдэлээс хамгаалах зорилгоор 15 сая төгрөгийн шагналын сантай “Хамгаалагдсан ирээдүй” уралдааныг зарлалаа. Уралдааны үр дүнд хүүхдийг осол гэмтлээс хамгаалах шилдэг таван төслийг шалгаруулж жилийн турш санхүүжүүлж, старт-ап  болгон хөгжүүлээд явах юм.

-Монголын даатгалын компаниуд үсрэнгүй хөгжлийн цонх үедээ ирлээ гэж Та хэлсэн. Энэ салбарын хөгжил цаашид хаашаа чиглэх вэ?

-Өндөр хөгжилтэй орнуудын даатгалын салбар 300-400 жилийн түүхтэй ч технологийн хөгжлийг дагаад дараагийн шинэ үе рүү шилжиж байна. Энэ нь Монголын даатгалын салбарт ч түүхэнд байгаагүй шинэ хөгжлийн боломжийг олгож буй юм. Санхүүгийн салбарт гарч ирсэн финтект түшиглэн даатгалын салбарт технологи суурьтай шинэ үйлчилгээнүүдийг гаргаж болж байна. Тэр шилжилтийн үе нь одоо бөгөөд ойрын 2-3 жилд даатгалын салбар дэлхийн хөгжилтэй хөл нийлүүлэн үсрэнгүй хөгжих, хоцрогдлоо нөхөх боломж гарч байгаа юм.

Монголын оюунлаг залуучууд өндөр хөгжилтэй орнуудад боловсрол эзэмшиж, Амазон, Майкрософт, Гүүгл, Эйпл зэрэг технологийн гигант компаниудад ажиллаж байна. Тэр залуустай бид мэдээлэл солилцож байгаа. Манайд финтекийн хөгжил сайн явж байгаа гэж ойлгодог. Хэрэглэгчид ч хамгийн сүүлийн үеийн технологийн дэвшлийг сонгож хэрэглээд сурч байна. Банкны салбар харьцангуй олон улсын түвшинд хөгжиж, цахим үйлчилгээнд шилжлээ. Би л гэхэд сүүлийн хоёр жил банкны салбар орохгүй санхүүгийн асуудлаа шийдэж болоод байна. Үүнтэй адил хэрэглэгчид даатгалын салбар хайж явахгүйгээр гар утаснаасаа даатгалын үйлчилгээг авах боломжийг Mongolian inturtech group танд олгох юм. 

Бид өөрт байгаа мэдээллийг даатгуулагчаасаа шаардахгүй


Өнөөдөр зам тээврийн осолд орсон хэн нэгэн даатгал руу дуудлага өглөө гэхэд заавал газар дээр нь очиж баталгаажуулна гээд бүтэн цаг хүлээлгэсний эцэст ганц зураг аваад явдаг. Дээр нь Замын цагдаа дуудна, замын цагдаа руу очиж тодорхойлолт авна. Машиныхаа хохирлыг үнэлүүлнэ, машин нь зээлтэй байвал ББСБ-аас тодорхойлолт авна гэж явсаар бараг гурван өдрийн ажил болдог. Технологи хөгжсөн өнөө үед ийм чирэгдэлгүйгээр мэдээллийг хоорондоо онлайнаар солилцох бүрэн боломжтой. Манайх Neotary.mn гэж старт-ап төслийг үйлчилгээндээ нэвтрүүлснээр харилцагч ослын тохиолдлынхоо зургийг аваад, хоорондоо маргаангүй бол замаа чөлөөлчихнө. Хохирогч нь үнэлгээний компанид очиж үнэлгээгээ хийлгээд тайлангаа манайх руу явуулна. Блокчэйн технологид суурилсан QR кодтой учир хэн нэгэн устгах, засвар хийх боломжгүй. Өөрт байгаа мэдээллийг  харилцагчаас шаардахгүй. Ер нь бид халаасанд тань гар утас чинь байгаа бол “Манайд ирэх хэрэггүй” бид хүрч үйлчилнэ гэж байгаа юм.

-Энгийн хэрэглэгч ойлгоход амар санагдлаа. Ер нь танай компани салбарынхаа хаана нь байрших нүүдэл хийж байна вэ?
 

-Эрсдэлээ удирдах дадал зуршлыг бий болгож, технологийн дэвшлээр харилцагчийнхаа цаг, мөнгийг хэмнэнэ. Өөрт тохирсон хамгаалалт, халамжийг мэдрэх сонголт бий болгоно. Харилцагчдадаа чухал зүйлдээ цаг гаргах боломжийг олгоно. “МИГ” даатгалын стратеги ч хэрэглэгч рүүгээ чиглэн “Таны чухал бүхнийг” хамгаална гэж өөрчлөгдсөн. Өөр хоорондоо бус цаг хугацаатай өрсөлдөх нь  хөгжлийн философи юм. Бид хамтын хүчээр хөгжил өөд тэмүүлэх ёстой. Манай хамт олон даатгал бол хүнд зовлон тохиолдсон үед нь туслах буянтай үйлс гэсэн сэтгэлээр ажилладаг. Даатгуулж байгаа хүн бүхэн өөрийнхөө хайртай чухал бүхнээ хамгаалахаас гадна өрөөл бусдад ч гэсэн сайн үйлс хийж байгаа. Зөвхөн өөрөө эргүүлж авна гэсэн сэтгэлээр биш бусдад хэцүү үед нь тус болох болтугай гэсэн сэтгэлээр даатгалд хандах зөв хандлагыг бий болгохоор бид зорьж байна.

-Даатгуулсан ямар ч үед аюул түгшүүргүй, сэтгэл амар байх боломжтой юу?

-Даатгалын үйлчилгээ олон төрлийн сонголттой байж, хэрэглэгчдээ чиглэсэн бодлоготой бол бололгүй яахав. Уг нь даатгуулагч маань өөртөө болон гэр бүл, бизнестээ хөрөнгө оруулж, гэнэтийн эрсдэл, санхүүгийн хүндрэлийг даван туулах, үнэ цэнэтэй, хайртай бүхнээ хамгаалж чадсан мэдрэмж авах нь даатгалын гол зорилго юм шүү дээ. Түүнээс хуулиар далайлгаж даатгуулдаг, үр шимийг нь хүртдэггүй бол даатгалыг хэн ч сонирхохгүй.

Монголчууд бид жолоочийн хариуцлагын даатгал, улсын нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгалд заавал хамрагддаг. Энэ нь учирч болох эрсдэлийг бүрэн даатгаж чадаж байна уу гэвэл өрөөсгөл. Эрүүл мэндийн даатгалын санг Нийгмийн даатгалын сангаас салгасан ч, нийлүүлсэн ч улсын хэмжээнд эмчилгээний бүх зардлыг ЭМДС-гаас төлөх боломжгүй юм. Зөвхөн эрүүл мэндийн даатгал ч бус гэр бүлийн болон байгууллагын эд хөрөнгө, мэргэжлийн хариуцлага, эрхэлж буй бизнестээ учирч болох эрсдэлийг даатгалын компанитай хамтран тодорхойлж урьчилан хамгаалах, сэтгэл амгалан амьдрах боломжтой юм.

-Даатгалыг технологитой хослуулан харилцагчдаа амгалан тайван, түгшүүргүй амьдрах тав тухыг мэдрүүлнэ гэж ярилаа. Таныг технологийн мэргэжилтэй гэж сонслоо?
 

-Намайг арван жилээ төгсөх үед компьютер, программ хангамжийг хүүхдүүд ид сонирхож, ёстой л моодонд орж байсан учир КТМС-ийн Программ хангамжийн ангид орсон. Сургуулиа төгсөөд найзуудтайгаа хамтарч старт-ап компани байгуулаад ажиллаж эхэлсэн. Тухайн үед Мэдээлэл технологийн үндэсний паркийн дэргэд шинэ старт-апуудыг бойжуулах инкубатор хөтөлбөр хэрэгжиж байхад бид нар “Чонос солюшн” компаниараа шалгарч, хоёр жил хагасын хугацаанд инкубаторт бойжиж анхны бизнесээ эхлүүлж байлаа. Компаниуд цахим оффис болон ERP программ хангамжийг ашиглаж эхэлж байсан үе. Бид нар Монголдоо аль том гэсэн компанийн захирлуудтай уулзаж, “Бид нар ийм ийм програм бичнэ, дэлхийн дахинд ийм болоод байна” гээд л өөрсдийгөө сурталчилж, том том яриад, амаргүй төслийг богино хугацаатай, бага хөлсөөр авч хийдэг байв. /инээв/  Оюутны ширээнээс гараад л ажиллаж эхэлсэн нь энэ л дээ.

Гэхдээ бидэнд давуу тал байсан нь компьютер, програм хангамжаа сайн мэддэг байсан учир ямарч байсан харилцагч нартаа өрсөлдөөнд ялах давуу талыг бий болгодог байлаа. Тухайн үед зах зээл дээр програм хангамжийг хэт багаар үнэлдэг байсан учир бусад томоохон компаниудтай хамтран Монголын програм хангамжийн холбоо байгуулж, аутсорсингийн чиглэлээр Япон, Америкийн зах зээл дээр ажиллаж эхэлсэн. Тухайн үед Монгол инженерүүд хурдтай, Японд бүтэн сар хийх ажлыг долоо хоногт хийчихдэг байлаа.

Японы NEC гэж компанийн цахилгаан тоног төхөөрөмжийн төслүүд дээр ажиллаж богино хугацаанд нэлээд өндөр ашиг олсондоо урамшиж дахин том ажил аваад шинэ хүмүүс ажлуулаад бүтэлгүйтсэн. Алдаа ч гарсан, алдаан дээрээ суралцах нь чухал. Бид олон улсын түвшинд хүрэхийн тулд  илүү нарийвчилж судлах, мэргэших хэрэгтэй юм байна гэдгээ ойлгосон учир миний хувьд Тайвань улсын Ерөнхийлөгчийн нэрэмжит Жун Жень их сургуулийн тусгай зориулалтын төхөөрөмж хөгжүүлэх лабораторид олон зориулалтын процессорын загвар зохион бүтээх судалгааны багийн гишүүнээр ажилаж эхэлсэн юм.

-Шууд өндөр технологийн судалгааны багт ажиллаад эхэлсэн хэрэг үү?

-Тиймээ. Тухайн үед бид Олон улсын хиймэл дагуулын мэдээллийг боловсруулж “Цахим зураг” хэмээх одоогийн Google Map шиг програм хөгжүүлж байсан.  Цахим Монгол төслийн хүрээнд орон нутагт “Цахим Сум” төслийг хэрэгжүүлж богино долгионы радио станц уулан дээр байршуулж түүгээр дамжуулан хиймэл дагуулын мэдээллийг малчдад FM радиогоор түгээж, Өвөрхангайн Хархорин, Дундговийн Эрдэнэдалайд зэрэг хэд хэдэн суманд технологийн шийдлийг нэвтрүүлсэн гоё төслүүд хийж байлаа. Хамгийн азтай нь Дэлхийн банкны санхүүжилтээр “Нийтийн аж ахуй сайжруулах төсөл-2”-ийн хүрээнд хотын захын гэр хорооллууд болон зуслангийн орчинд эрүүл аюулгүй амьдрах олон нийтийн оролцоотой дэд бүтцүүд байгуулж, цэвэр усны шугам, цахилгаан, гэрэлтүүлэг, авто болон явган зам, халуун ус, анхны интернэт кафе зэргийг байгуулж байв. Энэ төслийг хэрэгжүүлэхэд хамтарч байсан олон улсын харилцаа холбоогоо ашиглан Тайван улсад тэтгэлгээр суралцах, мэргэжлээрээ ажиллах боломж олдсон хэрэг.

Тайванийн судлаачид үнэхээр мундаг л даа. Нэг төсөл дээр олуулаа ажиллана. Дэлхийд байхгүй шинэ нээлт хийх зорилготой учир нэг нэгэнтэйгээ өрсөлдөх гэхээсээ илүү үргэлж хамтран тусалж дэмжинэ. Тухайн үед Нано технологи хөгжиж байсан учир микро процессорын судалгааны ажил хүчээ авч байсан юм. Гар утасны процессорыг компьютерийн түвшинд хурдтай ажиллуулахын тулд олон арван микро процессорын нано чипүүд хамтарч энерги багатай, хурдтай ажиллах хамгийн оновчтой шийдлүүдийг хайж байсан юм. Тэнд гурван жил ажиллахдаа их юм сурсан ч буцаад Монголдоо очъё гэхээр нано технологийн үйлдвэр байхгүй. Гар утас байтугай, тооны машины үйлдвэр ч байгаагүй дээ.

-Технологийн нарийн мэргэжил эзэмшсэн ч мрэгэжлээ Монголдоо ашиглах ажлын байр олдоогүй? 

-Тийм ээ. Америк руу дата анализ, системийн архитектур чиглэлээр сураад, нэг жил хагасын дотор магистрын ажлаа хамгаалсан. Америкийн сургуулиуд Тайваньтай харьцуулахад илүү нээлттэй байсан. Магистерийн хөтөлбөрийн програмаа гүйцээсэн бол шалгалтаа өгөөд дипломоо аваад төгсөж болно. Үргэлжлүүлэн илүү нарийн судлах, олон улсын сэтгүүлд эрдэм шинжилгээний бүтээлээ хэвлүүлээд судлаач эрдэмтэн болох бол үргэлжлүүлэн суралцах боломжтой байсан. Би тухайн үедээ дата анализ, системийн архитектур мэргэшлийг сонгон суралцаад, шинжлэх ухааны магистрын зэрэг хамгаалчихсан учир мэргэжлээрээ өндөр цалинтай ажиллахыг илүүд үзсэн л дээ. Профессор багш маань өндөр цалинтай ажилд оруулж өгсөн нь АНУ-ын эрүүл мэндийн салбарт өнөөдөр хүртэл хэрэглэгдэж байгаа Allscript эрүүл мэндийн даатгалын нэгдсэн дэд бүтцийн төсөл байсан юм. Ингэж л даатгалын салбарын анхан шатны ойлголттой болсон доо.

Америкаас ирээд удаагүй байсан тул Монголынхоо “хөрсөнд бууя” гэж бодож төрийн ажлаас татгалзсан  

-Монголдоо хэзээ ирсэн бэ?
 

-Намайг АНУ-д байхад гадаадад сургууль төгссөн залуучууд “Форум Монголиа” гэж чуулган зохион байгуулж, Монгол Улсдаа хийж хэрэгжүүлэх боломжтой төсөл хөтөлбөрүүдийн санал санаачилгыг хэлэлцдэг байлаа. 2012 оны сонгуульд АН ялж, "Цахим засаглалыг хөгжүүлэх боломж гарч байна. Мэдээлэл технологийн залуусаа урьж байна Монголдоо ирж ажиллах, санаж бодож байгаагаа хэрэгжүүлэхэд чинь тусалъя" хэмээн уриалсан. Би ч хөөрөөд л эхнэр, хүүхдээ дагуулаад ирсэн дээ. Засгийн газрын шинэтгэлийн багт орж ажилласан. Шинэтгэлийн багийнхан баасан гараг бүр Ерөнхий сайдын өрөөнд “Цахим засаглал”-ын чиглэлээр хуралддаг байлаа. Гэхдээ ихэнх нь мэргэжлийн бус нөхдүүд байсан болохоор "бай"-гаа зөв оноогүй. 

-Дата архитектур чиглэлээр суралцсан залууд Монголд хийж хэрэгжүүлэхээр төлөвлөсөн ажлууд их байв уу?

-Байлгүй яах вэ. Миний бодлоор зарим нэг нь 3G, 4G технологи ашиглаад, зарим хэсэг нь огт интернэтгүй, харанхуй яваад байж болохгүй санагдсан. Технологийн хөгжлийг аль болох нийгэм, амьдрал руу нэвтрүүлэх, орон нутгийн захиргааны байгууллагууд болон Засгийн газрын яам, агентлагууд хоорондын мэдээлэл солилцоо хамтын ажиллагааны процессыг ре-инженеринг хийх, үндэсний интерпрайс архитектур гаргах талаар санаачилан ажилласан юм. Төрөөс иргэндээ үзүүлэх үйлчилгээ яагаад ийм хүнд сурталтай байна вэ? Монголд танил тал хайхгүйгээр төрийн үйлчилгээ авч болох уу гэдэг асуултыг өөртөө тавьж байсан.

Энэ бүх хүндрэл бэрхшээлийг бууруулахад миний суралцсан дата архитектурын мэргэжил яг хэрэг болох учир төр засгийн байгууллагуудын уялдаа холбоо, мэдээлэл солилцоон дээр тулгуурлан иргэнд очих үйлчилгээг цахим болох ёстой юм гэсэн гол зорилгоор Үндэсний интерпрайс архитекторыг гаргахаар шууд ажилдаа орсон. Одоо энэ төсөл маань дажгүй хэрэгжиж байгаа байх аа. Ямарч байсан төрийн үйлчилгээний цахим шилжилт гээд, “ХУР” систем ашиглалтад орсон гээд үр дүн нь гарч л байх шиг байна. Тухайн үед төрд ажилласан бол улс төрд хутгалдах болоод байсан учир төрд ажиллаагүй. Ер нь эхлээд Монголынхоо “хөрсөнд бууя” гэж бодоод төрийн ажлаас татгалзаж байлаа.

-Монголдоо ирээд төрд ажиллахаас татгалзсан залуу боловсон хүчин ямар салбарыг сонгож ажиллах болов?

-Тухайн үед Таван богд групп, МАК хоёрт анкет бөглөсөн. 2012 онд МАК бол хийт бетоны үйлдвэр, Хөх цавын цементийн үйлдвэр, Цагаан суваргын зэс молибдений үйлдвэр зэрэг мега төслүүд дээрээ гадаад мэргэжилтнүүд авч ажиллуулж байсан. Тухайн үед уул уурхайн Мега төслүүд тренд болоод байсан учир миний сонирхлыг илүү татаж МАК-ийн төслийн удирдлагын газарт Цементийн үйлдвэрийн хяналтын менежерээр ажиллаж эхэлсэн. Төслийн цар хүрээ нь маш том, 350 сая долларын санхүүжилттэй, Дани,  Хятад, Энэтхэг, Италиас мэргэжлийн инженерүүдийн багууд ирсэн ажиллаж байсан юм. Дорноговь аймгийн Даланжаргалан суманд галт тэрэгний 25-р зөрлөг гэж бий, галт тэргээр явахад үйлдвэр харагддаг юм. Анх цэлийсэн тал байсан газарт багахан дүүрэг шиг үйлдвэрийн хот байгуулсан, газар доорх хот гэдгийг мөн ч утгаар нь бодитоор хэрэгжүүлж байлаа.

Цементийн гол түүхий эд болох шохойн чулуу, гөлтгөнө, төмрийн хүдэр, шавар зэрэг бүх найрлагуудыг буталж, дараа нь тээрэмдээд, урьдчилан халаах зууханд оруулж, дараа нь өндөр температурт шатааж цементийн үндсэн түүхий эд болох чулуунцар гаргаж авна. Ус хэрэглэдэггүй хуурай аргын цементийн үйлдвэрийг Монголд анх байгуулсан. Энэ төсөл шилдэг бүтээн байгуулалтын шагнал хүртэж байлаа. Тухайн  үед адилхан 1 сая тонн цемент үйлдвэрлэх хүчин чадалтай Хөтөлийн үйлдвэр, Монполиметийн үйлдвэр баригдсан ч  МАК-ийн санхүүжилт тэднээс хавьгүй том хөрөнгө оруулалттай төсөл байсан. Дэлхийд  тэргүүлэх автоматжуулсан үйлдвэр оруулж ирэх компанийн стратеги байсан л даа. Дараа нь МАК-ийн хийт бетонын үйлдвэр, цагаан суваргын үйлдвэр  дээр ч ажилласан.

-Даатгалын компанид хэзээнээс ажиллаж эхлэв. Даатгалын салбартай яагаад холбогдох болов оо?

-“Миг даатгал”-д шинэ оны өмнөхөн ирж, гүйцэтгэх захирлаар ажиллах болсон. Компанийн  хувьцаа эзэмшигч, ТУЗ-ийн дарга маань "Даатгалын салбарын хөгжил дараагийн шатанд гарах ёстой, бид даатгалын мөн чанарыг ойлгож, зах зээлийг зөв удирдах шинэ баг бүрдүүлж байна, чи хамтарч ажиллах уу?" гээд уулзсан. Анх уулзаж ярилцахад даатгалын зах зээлийн урт хугацааны хөгжлийг харж буй бидний үзэл бодол нийлж байсан учраас урьд нь “Бодь даатгал”-д хамт ажиллаж байсан хамтрагч нартаа ч бас санал тавихыг хүссэн. Би өмнө нь “Бодь даатгал”-ын гүйцэтгэх захирлаар хоёр жил гаруй хугацаанд ажиллахдаа үнэхээр сайн багтай ажилласан. Намайг ороход "Бодь"-ийн орлого нь зардлаа нөхөхгүй. Нөхөн төлбөр авах хүсэлтүүд нь овоорсон, гурван ширээ дүүрэн материал байсан. Нөхөн төлбөр барагдуулах дундаж хугацаа нь 35-40 хоног уддаг байсан. Би ажлаа аваад хамгийн түрүүнд банкин дахь хадгаламжийг нь нөхөн төлбөрт олгож эхэлсэн. Хагас бүтэн сайнгүй өдөржин шөнөжин суугаад л нөхөн төлбөрийн хүсэлтийн материалыг өөрөө нэг бүрчлэн шалгаад олгодог байлаа. Хуулиараа олгох ёстой юм.

Сар гаруйн дараа Л.Болдхуяг захирал намайг дуудаад “Чи чинь ямар аймаар хүн бэ? Хоёр сар хүрэхгүй хугацаанд тэрбум төгрөг гаргачихлаа. Манай бизнесийг аварна гэж ирчихээд авраад байна уу, алаад байна уу?” гэсэн. Би ч “Надад итгэ, харилцагчийнхаа өмнө өгсөн амлалтаа биелүүлж байж бизнес чинь буцаад цэцэглэнэ” гэж хэлсэн. Нөхөн төлбөрөө гүйцээд ирлээ. Үүнээс хойш орж ирсэн нөхөн төлбөрийг гурав хоногийн дотор шийднэ гээд, шийдэх процессийг нь зураглаад өгсөн. Өмнө нь нэг гомдол ирэхэд олон шат дамжлагаар явдаг байсан нь ажлыг удаашруулдаг байж. Ингээд 14 хүн ажиллаж байсан нөхөн төлбөрийг 10 хүнтэй ажиллуулаад, тусад нь харилцагчийн үйлчилгээний төв байгуулсан. Хүмүүс хэл ам хийгээд загнаад л байвал нөхөн төлбөр авна гэсэн ойлголттой болсон байсан учир бид нөхөн төлбөрийг гурав хоногийн дотор олгоно.

Гурав хоногоос хэтэрвэл хугацаа хэтэрсэн хоног тутамд 10 мянган төгрөг нэмж төлнө гэсэн амлалт хүртэл өгч байлаа. Сүүлдээ манайхан завтай суудаг болсон. Нөхөн төлбөрийг өдөрт нь шийддэг боллоо. Манай ажилтнууд “Нөхөн төлбөрийг өдөрт нь шийднэ гэж реклам явуулъя л даа, захирал аа” гэх болсон. Тэгээд 500 мянган төгрөгөөс доош нөхөн олговрыг өдөрт нь шийддэг шинэ үеийн "Бодь" даатгал бий болсон доо. Мэдээж бизнесийн дотоод процесс, зохион байгуулалт, бүртгэл мэдээлэл сайжраад ирэхэд бүтээмж нэмэгддэг. Үйлчилгээний хурд, чанар стандартыг дагаад зах зээлд эзлэх байр суурь нэмэгддэг. Тэр судалгаанууд нь ч байгаа. Өнгөрсөн жил Бодь даатгал “Форбес Монголиа” сэтгүүлийн шилдэг даатгалын компаниар шалгарсан. Сайн баг, зөв бодлого, хамт олны хамтын хүчээр 2015 онд нэг тэрбумын алдагдалтай ажиллаж байсан компанийг 2.5 жилийн хугацаанд 2 тэрбум гаруй төгрөгийн ашигтай болгож чадсан юм. Одоо “Бодь” маань сайн ажиллаж байгаа.

Бодь даатгал, Монгол даатгал, МИГ даатгал гээд 20-иос дээш жилийн түүхтэй компаниудын хувьд зах зээл дээр нэр хүнд нь тогтсон боловч бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний чанар, стандартын хувьд бусад шинэ залуу компаниудтай ижил түвшинд өрсөлдөх, зайлшгүй сайжрах шаардлага, шинэчлэл хэрэгтэй байсан юм.  

Дата олборлолт гэдэг нь орчин үед газрын тос, алт олборлохоос ч үнэ цэнэтэй боллоо

-Монголын даатгалын компаниуд Америкийнх шиг дундын мэдээллийн системийг хөгжүүлж чадаж байна уу?

-Тийм байж яагаад болохгүй гэж? Бид олон жил ярьж байгаа. Одоогоор зөвхөн жолоочийн хариуцлагын даатгал дундын програм хангамжтай. Тэр программ нь 2015 оноос хойш дөрвөн жил шинэчлэгдээгүй. “Энэ программыг сайжруулъя, даатгуулагчид өөр зүйл хүсээд байна, хэрэгцээ шаардлагаа хангахгүй байна“ гэж албан журмын даатгалын холбоонд нь удаа дараа хүсэлтээ тавьсан л даа. Олон мянган даатгуулагчдын хүсэлтээр ямар ч гэсэн программ маань шинэчлэгдлээ. Блокчэйн технологид суурилсан, ослын дуудлага нь нэгдсэн дуудлагын төвд ирээд, газар дээрх ослын зургаар баталгаажаад, тус тусын даатгуулсан компанидаа хуваарилагддаг болсон. Тэгэхээр энэ хүн хэчнээн удаа осол гаргасан, ямар хэмжээний нөхөн төлбөр авсан нь бүртгэгдэж албан журмын даатгалын дундын дата мэдээллийн бааз үүсэж эхэлсэн гэсэн үг.

-Та дата архитектур хэмээх орчин үеийн мэргэжил эзэмшсэн. Дата гэж юу вэ?

-Дата олборлолт гэдэг нь орчин үед газрын тос, алт олборлохоос ч үнэ цэнэтэй болоод байна л даа.  Жишээ нь: Гүүглийн зургаан талт камертай машинууд Улаанбаатар хотоор явж, гудамжны зургуудыг аваад л байсныг та санаж байгаа байх. Одоо гүүглийн газрын зураг дээр ороод үзэхэд Улаанбаатар хотын төдийгүй аймгуудын гудамжны фото зургуудыг оруулсан байдаг. Төв талбай, манай шинэ барилгуудын 3D зургууд байгаа. Бүр барилга дотор нь ороод дотоод интерьерийг нь хүртэл харуулсан байгаа. Тэгэхээр энэ технологийг ашиглан visual tour хийж болж байна. Дата технологиуд үнэхээр өргөн хөгжсөн л дөө. Тухайн барилгыг гар утасны камераар харахад тэр барилгад ямар ямар компаниуд үйл ажиллагаа явуулдаг, хэчнээн хүн ажилладаг гэх мэтээр бүх мэдээллүүд гарч ирэх жишээтэй.

Өндөр хөгжсөн орнуудын бүх электрон төхөөрөмжүүд хоорондоо мэдээлэл дамжуулсаны үндсэн дээр ухаалаг хотыг бий болгож байна. Хог хаягдлын менежмент, замын хөдөлгөөний ачаалал, эрчим хүч, цахилгаан, интернетийн хэрэглээ, хотын гэрэлтүүлэг, замын хөдөлгөөний дүрэм, агаарын бохирдол гээд бүх төрлийн дата өгөгдөлийг ашиглаж байна. Бид ч Mongolian inturtech group старт-ап компаниа байгуулж, дата анализийн багаа бүрдүүлээд ажиллаад эхэлсэн. Цаашдаа хүний олон давтамжтай хийдэг үйлдлүүдийг хиймэл оюун ухаан ашиглан компьютер луу зааж өгөөд, тэр программыг сургахад программ нь өөрөө ухаалгаар хүмүүсийн датаг боловсруулдаг болгох юм хийгээд байна л даа. Даатгалын салбарт хийх ажил зөндөө байна шүү.

-Залуучууд ажил олдохгүй байна гээд байгаа шүү дээ?

-Миний багад өвөө маань “Ажил хүнийг голохоос хүн ажлыг голохгүй” гэдэг байсан. Зуны амралтаараа хөдөө явдаг. Морь мал унаж, хонь хурга хариулж өссөн л дөө. Тэр үед хүүхдүүд уурга бариад л адуунд явах дуртай, тугал хурганд явах дургүй. ”Би адуунд явна” гэж булаацалдахад л өвөө минь хэлдэгсэн. Хүн өөрт оногдсон ажлаа тууштай сайн хийж суралцаад дараагийн түвшиндээ гараад явах бүрэн боломжтой. Ингээд шат дараатай ажиллаад, нэг ч гэсэн зүйлийг хийж чаддаг, эзэмшсэн байвал их зүгээр. “Мэддэг, чаддаг, эзэмшсэн” гэдэг нь бүгд ялгаатай гэж би хардаг.

Анх сургуулиа төгсөөд IT-гийн компаниа байгуулаад бүхнийг мэддэг болсон юм шиг л явлаа. Гадны компаниудтай хамтарч ажиллаад, алдаа гараад ирэхэд тэрийгээ засаж залруулаад ирэхэд чаддаг болно. Энэ нь илүү амттай. Би Монголдоо хэдэн жил ажиллаад нарийн мэргэжил эзэмших шаардлагатай юм байна гэж Тайваньд очоод өдөр шөнөгүй эцэж, туртлаа ажилласан. Технологийн чиглэлээр Хятадын язгууртан, элитүүд нь Тайваньд сурч байна. Тэд хүүхдийнхээ боловсролд маш их хөрөнгө оруулалт хийдэг. Хүүхдүүд нь ч үүргээ ухамсарлачихсан, өөртөө өндөр шаардлага тавьдаг. Профессорууд хамгийн сүүлийн үеийн гар утас, үнэтэй төхөөрөмжүүдийг авчирч өгнө. Оюутнууд нь тэр гар утсыг задлаад, бүх схемүүдийг нь үзээд суучихдаг. Америкт үйлдвэрлэсэн хамгийн сүүлийн үеийн гэсэн бүх төхөөрөмжийг авчирдаг. Судлаач оюутнууд лаборатори, номын сандаа өдөр шөнөгүй сууна, шөнө нь ширээгээ дэрлэж унтаж сэрээд л юмаа хийгээд эхэлдэг. Боловсролын төлөө тэгж л нойр хоолгүй зүтгэж байгаа нь сайхан санагдсан. 

Би шинэ үеийн залуучуудыг алдаа, оноотой нь хүлээн зөвшөөрдөг

-Хятад улс технологийн чиглэлд маш их хөрөнгө оруулалт хийж байгааг гаднын хэвлэлүүд анхааралтай ажиглаж, мэдээлсээр байна?

-Үнэхээр үнэн. Технологид маш их хөрөнгө оруулалт хийж байгаа нь намайг ажиллаж байхад л тодорхой харагддаг байсан. Тийм мэрийлттэй хүмүүсийн дунд ороход өөрийн эрхгүй хор шар хөдлөөд адилхан ажиллаад л эхэлдэг юм билээ. Залуучууд өөрөө өөрийгөө хөгжүүлэх чиглэлээр тасралтгүй суралцаж, нэг ч гэсэн шинэ зүйл сурахын төлөө ажиллаасай гэж хэлэх гэсэн юм. Сурсан мэдсэнийхээ хэрээр тухайн хүний үнэлэмж нэмэгдэнэ.  МАК-д ажиллаж байхад Терү гэж энэтхэг мэргэжилтэн байсан. Дэлхийн олон оронд цементийн үйлдвэрийг зураг төсөл гаргахаас эхлээд үйлдвэрийг барьж ашиглалтад хүлээлгэн өгсөн туршлагатай мэргэжилтэн.

Манай төсөл дээр ажиллахдаа 10 мянган долларын цалин авдаг байлаа. Хажууд нь би адилхан ажиллаад байдаг хэр нь 4 дахин бага цалинтай. Тэр инженер надад “Би жирийн механик инженерээс ажлаа эхэлсэн. Хариуцсан ажлаа сайн хийхээс гадна мэдэхгүй чадахгүй зүйлээ шинээр сурж байж хүн байнга өөрийнхөө үнэлэмжийг нэмэгдүүлж байх ёстой. Чи чадахгүй зүйлээ байнга сурч байх ёстой. Чи надтай ажиллаж байх хугацаандаа сайн суралц” гэдэг байсан. Ингээд цементийн үйлдвэрийг сонирхоод судлаар ирэхээр бүр нарийвчлан судлах сонирхол төрдөг юм билээ. Хүн тогтмол сурч хөгжиж байхгүй бол залуу нас хязгаартай. Үнэндээ ажил олдохгүй байна гэдэг худлаа. Саяхан “Миг даатгал”-даа шинэ ажлын байрны сонгон шалгаруулалтыг улс орон даяар зарласан. Гэхдээ жаахан шинэлэг зар тавьсан л даа. Гэтэл шалгуурыг маань ганцхан хүн давсан.

-Ямар сонгон шалгаруулалтын зар байсан юм бол?

-Хэр бүтээлч зан чанартайг нь харахын тулд анкет бөглөх зэргээр янз бүрийн цаас явуулах шаардлагагүй. Зөвхөн “Миг даатгал” гэсэн фэйсбүүк хуудас руу ороод өөрийнхөө тухай танилцуулсан нэг минутын бичлэг хийгээд явуулчих гэтэл ганцхан залуу явуулсан. Тэр залуу маань одоо “Миг даатгал”-ын Шуурхай албанд ажиллаж байна. Хэцүү шалгуур ерөөсөө биш, залуучууд задарч өгөхгүй л байна л даа. Заавал хүнтэй уулзаж, дипломоо үзүүлээд л тэнцвэл ажилд орно гэж бодоод байх шиг. Бид нар огт диплом  асуугаагүй, бүр сургууль төгсөөгүй байсан ч болно. Яагаад гэвэл манайд олон ажлын байр байсан. Аль тохироход нь ажиллуулна.

Сая ажилд орсон залуу маань хятад хэлтэй, өөрийгөө гэр бүлээ танилцуулсан бичлэг гэртээ хийгээд илгээсэн. Цаагуур нь хүүхэд нь яваад хөөрхөн бичлэг байсан. Үнэхээр сураад, хөгжөөд явна гэвэл ажил хийх боломж бий. Сургууль төгссөн дипломтой хүн ч эхний хоёр жилдээ ажлын байрандаа сурсаар байгаад мэргэшдэг. Үнэхээр ажилд тэнцэхгүй байвал өөрийгөө дайчилж, зургаахан сар суугаад гадаад хэл үзчих л дээ, тэгээд л ажилтай болно. Компаниуд ер нь англи хэлтэй, ажлын туршлагатай гэх мэтээр баахан шалгуур тавьдаг. Тэрийг нь залуучууд хараад энэ нь надад байхгүй юм байна гээд хаяад байх шиг байна. Манайх одоо дата шинжлэх ухаан, дата анализын баг бүрдүүлж байна. Одоо ч сайн залуучууд авахад бэлэн л байна. Заавал програмист гэхгүй, математик суурьтай байвал ирэхэд нь заагаад өгнө. 

-Мэдээллийн технологийн чиглэлээр шинэ баг бүрдүүлээд, дан залуустай ажиллаж
байгаа хэрэг үү? 

-Тийм ээ. Одоогийн Y, Z generation гэж нэрлээд байгаа 2000, 1990-ээд оны залуучууд их өөр болсон. “Би төгс төгөлдөр байхад та нар намайг үнэлэхгүй байна. Та намайг үнэлэхгүй байгаа учраас надаас бүтээмж гарахгүй байна. Миний ажиллах тав тухтай байдлыг хангаж өгөхгүй байна, чимээ шуугиантай байна. Та нарыг явсны дараа ажлаа хиймээр байна, ажлын цагт баригдмааргүй байна” гэх мэтээр өөрийнхөө эрхийг л тунхаглаад байна. /инээв/

-Шинэ үеийн залуусын энэ хандлага тэгээд зөв үү?

-Тэдэнтэй ажиллах шинэ арга ухаан сурахаас өөр аргагүй. Түүнээс социалист нийгэм шиг бүхнийг дээрээс чиглүүлээд “Та нар миний хэлснээр ажиллана, боль гэхэд болино” гэх мэтээр удирдах боломжгүй. Миний бодож байгаа туйлын зөв биш. Монгол Улс залуусын орон, эд маань нийгмийн төлөөлөл шүү дээ. Эргээд бидний харилцагч үйлчлүүлэгчид болно. Тэгэхээр тэдний сэтгэл зүйг ойлгох хэрэгтэй.

-Тэгвэл Та ажилтнууд ямар арга барилаар удирдан чиглүүлдэг вэ?

-Залуустайгаа дарга, цэргийн харилцаа байхгүй. Яг адилхан хамтран зүтгэнэ.  1990-ээд оныхон “Танай үеийнхэн хоцрогдсон, одоо бүх юм өөр болсон шүү дээ гэнэ. Ийм юм уншаад сууна гэж юу байсан юм гэнэ”. Ер нь л намайг хөгшин гэх гээд байдаг байхгүй юу./инээв/
Би хувь хүний хөгжилтэй холбоотой, амжилтад хүрсэн хүний түүх зэрэг ном уншдаг байсан л даа. Бид лхагва гараг бүрийн өглөө хамт олондоо уншсан номоо ярьж өгдөг чөлөөт ярилцлагын цагтай. Би одоо жишээ нь “Нирваан” гэж ном уншиж байна. Хүн байхын мөн чанар, амьдралын утга учир, үйлийн үр, буян нүглийн талаар уншсанаа залуустаа ярихад “Сонин юм аа, ер сонсож  байгаагүй юм байна” гэж гайхах  жишээтэй. Би гайхаад “Та нар юу үзэж, уншдаг юм бэ?” гэхээр тэс өөр. Бүх юмыг подкастаар сонсоно, англи хэлээ ч үзчихнэ гээд л ярьдаг.

Тэгэхээр нь “Би ч та нараас хоцроогүй шүү” гээд үзчихдэг юм. Надад эрч хүчтэй ажиллах 30 жил байна. Ер нь хамтдаа 2030 онтой золгочихвол  2030 оноос хүн бараг хөгшрөхгүй юм шиг байна лээ шүү” гээд технологийн талаар уншсан судалгаануудаас хэлнэ. Хүн сансарт нисэхэд 20 сая доллар хэрэгтэй байсан бол одоо 2 сая доллараар, удахгүй 20 мянган доллараар нисэх боломжийн төлөө Элион Маск, Жефф Безос нар технологийн хөгжлийг амьдралд нэвтрүүлэх гоё шийдлүүдийг хайсаар байна. Шинэ үеийнхэнтэй тийм түвшинд харьцахгүй л бол өрөөнөөс гарахад л “Захирал гэж юу ч мэдэхгүй “дүп” юм гэж л ярьвал шал гуниг биздээ. /инээв/ Тэгж ажиллахад залуус маань ажилдаа дуртай болоод, мэдэхгүй зүйлээсээ ичиж эмээлгүй асууж зөвлөөд явдаг. Бид нэг том зорилгын төлөө явж байж нэгэндээ ханьтай хамтрагчид байх “соёлтой” болно гээд ярилцана.

-Залуусын сэтгэл зүйн энэ онцлогийг Та юу гэж харж байна?

-Z үеийнхэн гээд цоо шинэ үзэл бодолтой, өөрсдийн ертөнцтэй хүүхдүүд ирж байна. Тэдний эцэг, эх нь залуучууд. Тэдний онцлогийг технологи, нийгмийн хөгжилтэй холбоотой гэж хардаг. Хүн төрөлхтөний хөгжлийн түүхэнд шинэ үе нь өмнөх үеэсээ илүү ухаантай, чадвартай, потенциалтай төрдөг гэдэгт би  100 хувь итгэдэг. Тийм учраас би залуучуудыг хүлээн зөвшөөрдөг. Хүний хөгжил технологийн хөгжил болоод нийгмийн харилцаатай нягт холбоотой гэж боддог доо.

-Цаг гарган ярилцлага өгсөн Танд баярлалаа.

-Баярлалаа.

 

Санал болгох

Монос группийн гүйцэтгэх захирал Х.Анандтай кофе уунгаа хөөрөлдөв. Тэр бол хоёр дахь үеийн бизнес эрхлэгчдийн төлөөлөл. Социализмаас ардчилалд шилжсэн, алдаа оноотой, шуургатай он жилүүдэд бизнесээ эхлүүлсэн мөс зүсэгчид хүүхдүүдэдээ ажлаа хүлээлгэн өгчээ. Улс төр, эдийн засгийн маш тогтворгүй, таамаглахад бэрх үед компаниа байгуулсан гавьяатнууд одоо зөвлөхөөр ажиллан, залуусыг бизнесийн тэргүүн шугамд сойж байна. Х.Анандын үеийнхний ялгаа нь ЗХУ-д биш харин АНУ, Канад гэх мэт барууны орнуудад дээд боловсрол эзэмшин, Англи хэлийг бүрэн эзэмшсэн, олон орноор аялж, хөгжлийн түүхийг холоос биш ойроос судалсан. Товчоор бол юм үзэж, нүд тайлсан, эрч хүчтэй залуус. Бүгдийг тэгээс эхлүүлсэн эхний үеийнхний бизнесийг дараагийн түвшинд гаргах нь шинэ удирдагчдын үүрэг.

Х.Ананд: "Монос" гэр бүлийн компани мэт боловч үйл ажиллагаа, цар хүрээгээрээ олон нийтийн компани болчихсон

2018-11-05 109 1107 Дэлгэрэнгүй
“Хурд” хамтлагийн гитарчин, хөгжмийн зохиолч Монгол Улсын гавьяат жүжигчин Дамбын Отгонбаярыг “GoGo Cafe”-ны зочноор урилаа. “Чи минь байгаа болохоор” нэртэй уран бүтээлийн тайлан концертоо энэ сарын 23, 24-ний өдөр UB Palace-д тоглохоор бэлтгэж буй түүний их ажлын хажуугаар хэсэг зуур ярилцсанаа Уншигч танд хүргэж байна. 

Хүрэн форм өмссөн хөдөөгийн бүрэг даруу бор хүү хотын дунд сургуульд орж, арын ширээнд чимээгүйхэн суудаг байв. Ашгүй, сургуулийн урлагийн үзлэг болж ухаан орохоосоо “балбасан” банзан гитар тоглож сурснаа гайхуулах боломж олдлоо. Ангийнхан ч бүчээд авлаа. Урлаг, хөгжим ямар агуу болохыг тэр анх сургуульд ороод л мэдэрсэн нь энэ байв. 

Д.Отгонбаяр “Чи минь байгаа болохоор” концертдоо 10 жилийн ангийнхаа 21 сурагчийг урьжээ.

Д.Отгонбаяр: Өөрийгөө ялж чадвал жинхэнэ утгаараа амьдарч байна гэсэн үг. Би одоо л амьдарч эхэлж байна

2018-11-14 53 3349 Дэлгэрэнгүй
“Клийн энержи Ази” компанийн гүйцэтгэх захирал, “Forbes” сэтгүүлээс жил бүр шалгаруулдаг 30 хүртэлх насны Азийн шилдэг 30 залуугийн нэгээр 2019 онд шалгарсан Э.Орчлонг “GoGo Cafe”-ны зочноор урилаа. Арав хүрээгүй насандаа ээжийгээ даган гадаадад амьдрах болсон хүү Нью-Йоркийн их сургуулийг эдийн засагч мэргэжлээр төгсөөд Монголдоо ирж дэд бүтэц, бүтээн байгуулалтын томоохон төслүүдэд ажиллах санал авч, амжилттай ажиллажээ. "Оюутолгой"-н бизнесийн шинжээчээр томилогдохдоо компанийн үр ашгийн тооцооллыг хийхээс эхлээд Рио Тинтогийн зэсийн ерөнхий зөвлөх хүртэл дэвшин ажилласан чадварлаг мэргэжилтэн. Улмаар “Ньюком” группийн эхлүүлсэн Өмнөговь аймгийн Цогтцэций суманд 50 мегаваттын салхин цахилгаан станц барих төслийг удирдан, цахилгаан станцаа ашиглалтад оруулсан эрчим хүч үйлдвэрлэгч. Монгол орноо эрчим хүчний эх үүсвэрээр найдвартай хангах, дотоодын хэрэгцээгээ бүрэн хангаад зогсохгүй, хээрийн салхи, нарны элчийг эрчим хүч болгон “хувиргаж”, гадаад руу экспортлох хүсэл мөрөөдлөөр жигүүрлэж, түүнийгээ бодит болгохын төлөө зогсолтгүй ажиллаж байгаа шинэ цагийн оюунлаг Монгол залуу. Түүний хүүхэд насны амьдрал ч сорилт сургамжаар дүүрэн өнгөрчээ. Хүсэл мөрөөдлийнхөө төлөө бэрхшээлийг даван өнөөдрийг бүтээх шат гишгүүр болсон бага насных нь дурсамж ч сонирхол татаж байв.

Э.Орчлон: Залуу хүн тансаг машин, эд зүйл авах төдийгөөр мөрөөдлөө хайрцаглавал хамгийн хайран

2019-04-27 92 826 Дэлгэрэнгүй
“Yuve Yuve Yu”, ”Wolf Totem” хэмээх хоёр бүтээлээ YouTube-д гаргаснаас хойш 8-9-хөн сарын хугацаанд нийт 27 сая гаруй хандалт авсан, бусад хөгжмийн хуудсуудыг оруулбал 70 гаруй саяын үзэлт, хандалт авч дэлхийн рокеруудын сонорт хэдийнэ хүрч, таашаалд нийцсэн “The Hu” хамтлагийн продюсер, Монгол Улсын Гавьяат жүжигчин Баярмагнайн Дашдондогийг “GoGo Cafe”-ны зочноор урилаа. Тавдугаар сарын 23-24-нд “Гэрэг” нэртэй анхны бие даасан концертоо эх орондоо тоглож, Европын орнуудад хийх анхны аялан тоглолтынхоо салхийг хагалах гэж буй “The Hu” хамтлаг. 
 Монгол залуусыг Герман, Францын 65 мянга, 100 мянган үзэгчийн багтаамжтай стадионууд хүлээж байна. Энэ бол Том хариуцлага, Том сорилт, Тэднийг дэлхий хэрхэн угтахыг харах нь монгол түмний хувьд маш сонирхолтой хүлээлт, бахархал юм.

Б.Дашдондог: Бидэнд Монгол Улсаа, түүх соёлоо гадаад ертөнцөд сурталчлах зорилго бий

2019-05-18 127 482 Дэлгэрэнгүй

Дээшээ